Tarihî Kıpçak Türkçesinden Çağdaş Kıpçak lehçelerine isimler

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAZGI TUĞÇE KURT ÖTELEŞ

Danışman: Galip Güner

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, tarihî Kıpçak Türkçesinde yer alan Türkçe isimlerin, çağdaş Kıpçak grubu Türk lehçelerinden Kırgız, Kazak, Başkurt, Kazan-Tatar, Karaçay- Malkar, Kumuk, Kırım-Tatar, Karayim, Karakalpak ve Nogay Türkçesindeki karşılıkları anlam bilgisi bakımından tarihî karşılaştırılmalı yöntemle incelenmiştir. Çalışma, Giriş, İnceleme ve Sonuç bölümünden meydana gelmektedir. Çalışmanın "Giriş" kısmında Kıpçaklar, tarihî Kıpçak Türkçesi, çağdaş Kıpçak grubu Türk lehçeleri, anlam bilimi ve anlam değişmeleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır. İkinci kısmı oluşturan "İnceleme" bölümünde ise kaynak olarak belirlenmiş olan tarihî Kıpçak Türkçesinde yer alan Türkçe isimler, Recep Toparlı vd. tarafından hazırlanan "Kıpçak Türkçesi Sözlüğü" nden hareketle tespit edilmiştir. Tarihî Kıpçak Türkçesinde tespit edilen her bir Türkçe ismin altına öncelikle Eski Türkçedeki daha sonra sırasıyla çağdaş Kıpçak grubu Türk lehçelerinden Kırgız, Kazak, Başkurt, Kazan- Tatar, Karaçay-Malkar, Kumuk, Kırım-Tatar, Karayim, Karakalpak ve Nogay Türkçesindeki karşılıkları varsa sıralanmış ve her bir isimle ilgili semantik değerlendirme bu sıralamanın altına yapılmıştır. Çalışmanın "Sonuç" kısmında ise genel bir değerlendirme yapıldıktan sonra sayısal değerlerle tarihî Kıpçak Türkçesinde yer alan Türkçe isimlerin lehçelerdeki durumu ve kültürel etkinin dile yansıması verilmiştir. Bu çalışmanın özgün yanı tarihî Kıpçak Türkçesi temelinde Türkçe isimlerin 10 çağdaş Kıpçak lehçesinde eş ve art zamanlı olarak karşılaştırmalı yöntemle ele alınan ilk çalışma olmasıdır. Anahtar Kelimeler: Tarihî Kıpçak Türkçesi, Çağdaş Kıpçak Grubu Türk Lehçeleri, Anlam Bilimi.