Prospektüslerde Dil Kullanımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Serpil BÖLÜKBAŞ
Danışman: Nevzat Özkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, prospektüslerin söz varlığı ve anlaşılabilirliğinin değerlendirilmesi esas alındı. Bu sebeple prospektüslerde yer alan kelime ve terimlerden hareketle kullanılan diller (Yunanca, Latince, Fransızca, İngilizce, Almanca, İtalyanca, Arapça) incelendi.Prospektüsler, doktorlara, eczacılara ve halka ilaç hakkında bilgi verme amacına hizmet eder. Ancak hitap ettiği bu üç kitleden en büyük paya sahip olan halktır. Prospektüsler, halka ulaşıp amacına hizmet etme konusunda söz varlığı sebebiyle yetersiz kalmaktadır. Bu çalışma da; bu probleme dikkat çekmek, isminden (prospektüs) içeriğine uzanan süreçte uyandırdığı intibayı tespit etmek üzere hazırlanmıştır. Zira halk hastalıktan korunma, teşhis ve tedavi süreçlerinde çok da söz ve bilgi değildir. Prospektüsleri Latinceye dayalı tıp terminolojisi ile sınırlamak halkı, tedavinin en büyük parçası olarak kullanılan ilaçlar konusunda da doktorlara ve eczacılara bağımlı kılar.Çalışmanın başında tıp tarihi, dili ve terminolojisi hakkında genel bir bilgi verildi, ardından da tüm bu süreçlerin birikimiyle prospektüslerin kavram dünyasını oluşturan dil ve anlamsal içeriklerine değinildi.İlaçların kullanıldığı durumlar ve kullanılma amaçları esas alınarak 80 grup ilaç belirlendi. Her bir gruptan halk tarafından en yaygın kullanılan birer tane ilaç alındı. Bu ilaçların prospektüslerinden hareketle halkın anlaması gereken ?endikasyonları, kontrendikasyonları, uyarılar/ önlemler, yan etkiler/ advers etkiler, ilaç etkileşmeleri, kullanım şekli ve dozu, doz aşımı ve tedavisi? başlıklarının olduğu kısımlar tarandı. Taranan bu kısımlarda halkın anlayabileceği kelimeler listeden çıkarılarak, halkın anlamakta zorlanacağı söz varlığı ortaya kondu. Bu kelimeler tek tek ele alınarak prospektüslerde kaç defa geçtikleri yay ayraç ?( )? içinde belirtildi. Ardından kelimenin hangi dilden geldiği, hangi dil vasıtasıyla Türkçeye geçtiği, anlamı, kelime türü, köşeli ayraç ?[ ]? içinde kelimenin geldiği dildeki anlamsal veya fonksiyonel karşılığı ile kelimelerin etimolojisini içeren bir sözlük hazırlandı. Prospektüslerden hareketle burada kullanılan dilin, hitap ettiği kitle tarafından nasıl karşılandığı ve anlaşılıp anlaşılmadığı yapılan anket vasıtasıyla değerlendirilip çalışma neticelendirildi.Anahtar Kelimeler: Prospektüs, halk, ilaç, terminoloji, anlaşılabilirlik.