Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bil., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DEMET ALGAN
Danışman: Munis Dündar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fenilalanin hidroksilaz (FAH) enzimi fenilalaninin tirozine hidroksilasyonunu katalizleyen hepatik bir enzimdir. FAH enzimi eksikligi sonucunda kanda, idrarda, beyinde ve diger vücut sıvılarında yüksek konsantrasyonda fenilalaninin ve metabolitleri (fenil pirüvik asit, fenil laktik asit, fenil asetik asit) birikir. Bu durum hiperfenilalaninemi (HFA) olarak bilinir. Normalin üzerindeki fenilalanin seviyeleri sinir sistemi hücrelerine toksiktir ve fenilketonüri (FKÜ) hastalarında beyin gelisimi ve fonksiyonunda geri dönüsümsüz anormalliklere neden olur. FKÜ, amino asit metabolizmasının en yaygın dogumsal hatalarından biridir. nsan genomunda FAH enzimi kodlayan gen 12q22-q24.1 kromozomunda yerlesir. Bu gen yaklasık olarak 90 kb uzunlugunda olup ve 13 ekzon içerir. HFA' ya neden olan FAH geninde su ana kadar 420' nin üzerinde mutasyon belirlenmistir. Gen dizisinde küçük degisimlere neden olan 31 farklı polimorfizm tanımlanmıstır. FAH geninde meydana gelen mutasyonlar; yanlıs anlamlı (missense), splice-site ve anlamsız (nonsense) mutasyonlar ile küçük delesyonlar ve insersiyonlardır. Çok sayıdaki mutasyonlar yüzünden hastaların çogu bilesik heterozigottur (compound heterozygosity). Bu durum hastalıkla ilgili fenotipik çesitliligi açıklar. FAH eksikligi çevrenin ve genotipin etkili oldugu multifaktöriyel bir hastalıktır. Bu yüzden FAH genotipi, fenotipin saglam bir göstergesi olmayabilir. Bu mutasyonların sıklıgı ve dagılımı farklı populasyonlarda analiz edilmistir ve belirli etnik gruplar haricinde genel populasyonda baskın ya da yaygın FKÜ iliskili mutasyonlar yoktur. Bu çalısma, FKÜ tanısı konmus 11 hastada R261Q mutasyonunu belirlemek için yapılan Restriksiyon Fragmentinin Uzunluk Polimorfizmi (Restriction Fragment Length Polymorphism; RFLP) analizlerini ve bu hastaların kardeslerinde tasıyıcılık tespiti için yapılan Degisken Sayıdaki Ardısık Tekrarlar (Variable Number of Tandem Repeats; VNTR) analizlerini içermektedir. R261Q mutasyonuna yönelik olarak çogaltılan Fenilalanin Hidroksilaz (FAH) geni PCR ürünü Hinf I restriksiyon enzimi ile direkt mutasyon analizine tabi tutulmustur. 11 ailenin hiçbirinde R261Q mutasyonuna rastlanmamıstır. VNTR dizileri Polimeraz Zincir Reaksiyonu (Polymerase Chain Reaction; PCR) kullanılarak çogaltılmıs ve PCR ürünü jelde yürütülmüstür. 11 aileden 4 tanesi informatif, 7 tanesi ise noninformatif bulunmustur. Ancak yaptıgımız çalısmada RFLP ve VNTR sonuçları uyum göstermedigi için kardeslerin tasıyıcı olup olmadıkları konusunda herhangi bir yorum yapılamamıstır.