HOLSTEİN FRİESİAN IRKI İNEKLERDE DIŞKILAMA DAVRANIŞININ ÇEVRESEL DÜZENLEME İLE KONTROL EDİLEBİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE EKİNCİ
Danışman: Jale Metin Kıyıcı
Özet:
Bu çalışma, entansif yetiştirmede açık
padok alanında oluşturulan bir gübre tepesinin Holstein Friesian ırkı süt
ineklerinde dışkılama davranışının yönetilmesinde veya kontrol
edilebilirliğinde etkili olup olmayacağını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada
tamamı laktasyonda (3, 4, 5 ve 6. laktasyonda) olan 22 baş Holstein Friesian ırkı
süt ineği kullanılmıştır. Çalışmanın amacına uygun olarak açık padok alanında zemine
dağılmış dışkılar (gübre) toplanmış ve yaklaşık 5 m çapında merkezde 40–50 cm yüksekliğinde
bir gübre tepesi oluşturulmuştur. Çalışmada açık padoğa yerleştirilen 3 kamera
ile kayıtlar alınmıştır. Dışkılama davranışı gözlemleri 20 gün tepe varlığında
ve 20 gün tepe kaldırıldıktan sonra (tepe yokluğunda) toplam 40 gün yapılmıştır.
Çalışmada ineklerin tepeli ve tepesiz dönemde açık padoğa dışkılama sayıları
belirlenmiştir. Elde edilen veriler Wilcoxon eşleştirilmiş işaretli sıralar
testi ve Poisson karma etkili model ile analiz edilmiş, modelde dönem ve
laktasyon sayısı sabit etki hayvan numarası rastgele etki olarak modele dahil
edilmiştir. Çalışmada laktasyon etkisinden bağımsız olarak (P>0.05) tepeli dönemde
açık padokta gerçekleşen dışkılama sayısı tepesiz döneme göre önemli düzeyde
daha yüksek bulunmuş (P<0.001)
ve dışkılama olasılığının yaklaşık 5.43 kat arttığı belirlenmiştir. Sonuçlar ayrıca her bir
hayvan için bireysel olarak değerlendirilmiş ve uygulamanın etkisinin tüm
hayvanlarda benzer yönde olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, açık padokta
oluşturulan gübre tepesinin süt ineklerinde dışkılama davranışını etkilediği ve
bu davranışın herhangi bir eğitim veya ödüllendirme uygulanmaksızın yalnızca
uygun bir çevresel düzenleme ile yönlendirilebileceği ortaya konulmuştur.