HOLSTEİN FRİESİAN IRKI İNEKLERDE DIŞKILAMA DAVRANIŞININ ÇEVRESEL DÜZENLEME İLE KONTROL EDİLEBİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGE EKİNCİ

Danışman: Jale Metin Kıyıcı

Özet:

Bu çalışma, entansif yetiştirmede açık padok alanında oluşturulan bir gübre tepesinin Holstein Friesian ırkı süt ineklerinde dışkılama davranışının yönetilmesinde veya kontrol edilebilirliğinde etkili olup olmayacağını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada tamamı laktasyonda (3, 4, 5 ve 6. laktasyonda) olan 22 baş Holstein Friesian ırkı süt ineği kullanılmıştır. Çalışmanın amacına uygun olarak açık padok alanında zemine dağılmış dışkılar (gübre) toplanmış ve yaklaşık 5 m çapında merkezde 40–50 cm yüksekliğinde bir gübre tepesi oluşturulmuştur. Çalışmada açık padoğa yerleştirilen 3 kamera ile kayıtlar alınmıştır. Dışkılama davranışı gözlemleri 20 gün tepe varlığında ve 20 gün tepe kaldırıldıktan sonra (tepe yokluğunda) toplam 40 gün yapılmıştır. Çalışmada ineklerin tepeli ve tepesiz dönemde açık padoğa dışkılama sayıları belirlenmiştir. Elde edilen veriler Wilcoxon eşleştirilmiş işaretli sıralar testi ve Poisson karma etkili model ile analiz edilmiş, modelde dönem ve laktasyon sayısı sabit etki hayvan numarası rastgele etki olarak modele dahil edilmiştir. Çalışmada laktasyon etkisinden bağımsız olarak (P>0.05) tepeli dönemde açık padokta gerçekleşen dışkılama sayısı tepesiz döneme göre önemli düzeyde daha yüksek bulunmuş (P<0.001) ve dışkılama olasılığının yaklaşık 5.43 kat arttığı belirlenmiştir. Sonuçlar ayrıca her bir hayvan için bireysel olarak değerlendirilmiş ve uygulamanın etkisinin tüm hayvanlarda benzer yönde olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, açık padokta oluşturulan gübre tepesinin süt ineklerinde dışkılama davranışını etkilediği ve bu davranışın herhangi bir eğitim veya ödüllendirme uygulanmaksızın yalnızca uygun bir çevresel düzenleme ile yönlendirilebileceği ortaya konulmuştur.