Dallas Kütüphanesi Pt.028 numarada kayıtlı şiir mecmuası(inceleme-metin-tıpkıbasım)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE SUCU

Danışman: TURGUT KOÇOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mecmualar, farklı şair ve yazarlara ait metinlerin veya parçaların bir araya getirildiği eserlerdir. Klasik Türk Edebiyatı araştırmalarında manzum ve mensur mecmualar, edebî ve tarihî verilerin tespitinde temel kaynaktır. Şiir mecmuaları, barındırdıkları şair ve şiir çeşitliliğiyle edebiyat tarihi için büyük önem taşır. Bu eserler; adı geçmeyen şairlerin tespitine, bilinen şairlerin divan dışı şiirlerine ulaşılmasına, metinlerin farklı nüshalarının karşılaştırılmasına ve şairlerin hayatına dair bilgilere imkân sağlar. Sadece edebî metinlerle sınırlı kalmayıp, içerdikleri tarihî ve sosyolojik kayıtlarla dönemin toplumsal parametrelerini de belirlerler. Bu yönüyle mecmualar, divan nüshalarını denetleyen ve metinsel boşlukları dolduran vazgeçilmez birer veri kaynağıdır. Bu tez çalışmasına konu olan Dallas Kütüphanesi PT.028 numarada kayıtlı şiir mecmuası 162 varaktan oluşmaktadır. Yazmanın ön ve arka kapakları koyu kahverengi, yeşil ve altın renginde minyatür sanatı ile işlenmiş ve deri ile ciltlenmiştir. Sayfaların büyük bir kısmı tezhip sanatıyla süslenmiş olup; ilk sayfada şemseli zahriye, diğer sayfalarda ise halkâr ve katıʿ bezemeler dikkat çekmektedir. Metinleri harekeli olan mecmua, çoğunlukla beyitlerden oluşmakta; siyah mürekkebin yanı sıra bazı başlık ve beyitlerde kırmızı ve beyaz mürekkep kullanılmaktadır. İlk 29 varak ve 65. varak tek sütun, devamı ise iki sütun tertibindedir. İçerisinde gazel, kaside, tahmis, mesnevi, müseddes, kıta, rubai ve terci-i bend gibi nazım şekilleri barındıran mecmuada; Baki, Fuzuli, Haleti, Hafız-ı Şirazi, Ümidi, Veysi, Yahya, Zati ve Nev'i gibi meşhur isimlerin yanı sıra az tanınan şairler de bulunmaktadır. Çalışmada mecmuadaki şiirler ilmî transkripsiyon alfabesiyle günümüz harflerine aktarılmış; inceleme bölümünde ise nüshanın fizikî ve muhteva özellikleri ile şairler hakkında detaylı bilgiler verilmiştir.