HEMATOLOJİK MALİGNANSİLERDE P-GLİKOPROTEİN EKSPRESYONUNUN FLOW SİTOMETRİ İLE TAYİN EDİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Berkay Saraymen
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Behzat ÇİMEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tümör hücrelerinde kemoterapötik ilaçlara karşı direnç gelişmesine yol açarak tedaviyi başarısız kılan nedenlerden biri çoklu ilaç direnci (Multi Drug Resistance, MDR)'dir. Hücresel çoklu ilaç direncinde önemli nedenlerden birincisi hücre zarında yerleşen ve genellikle lipofilik yapıdaki ilaçların hücre içinde birikmesini önleyen MDR1 geni tarafından kodlanan P-glikoprotein (P-gp)'dir. Bu nedenle P-gp ekspresyonu hücresel çoklu ilaç direnci ile yakından ilişkilidir. P-gp ekspresyonunun kemoterapi sonrasında arttığı bildirilmektedir. Monoklonal antikorlar yardımıyla işaretleme sayesinde hücre yüzeyinde P-gp ekspresyonu ölçülebilmektedir.Bu işaretleyicilerden biri olan CD34, lösemik blastik hücre markerı olarak kullanılmaktadır.Bu çalışmada Erciyes Üniversitesi Mehmet-Kemal Dedeman Hematoloji-Onkoloji Hastanesi Akım Sitometri Laboratuvarına gelen, akut lösemi tanısı alan 50 hastanın kemik iliği örnekleri ile kontrol grubunu oluşturan 20 sağlıklı bireyin periferik kan örnekleri kullanıldı. Bu örneklerden elde edilen süspansiyon halindeki hücreler de, P-gp PE ve CD34 PerCP ile işaretlenerek akım sitometri ile yüzey ekspresyonları ölçüldü. Hasta örneklerinin 12'sinde FSC-SSC ekranında 102 ile simgelenen kısımdan daha kuvvetli ekspresyon izlenmesi, P-gp ekspresyonunun pozitif olması olarak kabul edildi. Hasta örneklerinin 11'inde FSC-SSC ekranında 102 ile simgelenen kısımdan daha kuvvetli ekspresyon izlenmesi, aynı şekilde CD34 ekspresyonunun da pozitif olması olarak kabul edildi.Çalışmamızda 30 akut myelositik lösemi (AML) hastasının 6'sında (%20) P-gp ve CD34 ekspresyonu tespit edilirken, 20 akut lenfositik lösemi (ALL) hastasının 6'sında (%30) P-gp, 5'inde (%25) CD34 ekspresyonu tespit edildi. Veriler SPSS 15.0 istatistik programı ile değerlendirildi. İstatistiksel analiz khi-kare exact yöntemi ile yapıldı. p<0.05 değeri anlamlı kabul edildi. AML ve ALL kemik iliği örneklerinde P-gp ve CD34 ekspresyonları arasında anlamlı bir ilişki olduğu görüldü (p=0.001). AML kemik iliği örneklerinde cinsiyete bağlı olarak P-gp ve CD34 ekspresyonları arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı (p=0.378). ALL kemik iliği örneklerinde de cinsiyete bağlı P-gp ve CD34 ekspresyonları arasında anlamlı bir ilişki gözlenmedi (p=0.628, p=0.999).Sonuç olarak bulgular, akım sitometri yöntemi ile P-glikoprotein ekspresyonunun AML ve ALL kemik iliği örneklerinde moleküler yöntemlerden daha hızlı, güvenilir ve doğru bir şekilde ölçülebildiğini, P-gp ile CD34 değerleri arasında anlamlı bir ilişki olabileceğini göstermiştir. Yüzeyinde CD34 eksprese eden blast hücrelerinin aynı zamanda P-gp eksprese etmeleri hücrelerdeki MDR1 geninin daha çok immatür hücrelerde aktif olduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Çoklu ilaç direnci, AML, ALL, P-glikoprotein, akım sitometri