Gaia, lamost ve tess verileri ile upk kataloğundaki yedi açık yıldız kümesinin tayfsal ve fotometrik özellikleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RÜYA DEMİRCİ

Danışman: İNCİ AKKAYA ORALHAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Ulsan–Pusan–Korea (UPK) kataloğunda yer alan yedi açık yıldız kümesinin tayfsal ve fotometrik özellikleri; Gaia Veri Yayını 3 (DR3), Büyük Gökyüzü Alanı Çoklu Nesne Fiber Spektroskopik Teleskobu (LAMOST) Veri Yayını 9 (DR9) ve Geçiş Yapan Ötegezegen Tarama Uydusu (TESS) gözlem verileri kullanılarak ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Kümelerin dinamik yapısını tanımlamak amacıyla, Gaia DR3 astrometrik verileri üzerinden öz hareket ve trigonometrik paralaks dağılımları analiz edilmiş; üye yıldızların tespitinde Python tabanlı pyUPMASK algoritması ile Gaussian Mixture Model (GMM) yöntemi entegre edilmiştir. Tespit edilen üye yıldızlar aracılığıyla oluşturulan Renk-Parlaklık Diyagramları (CMD), kümelerin temel fiziksel parametrelerinin tayinine olanak sağlamıştır. LAMOST DR9 spektroskopik verisine sahip örneklerde etkin sıcaklık (Teff), yüzey çekim ivmesi (log g) ve metal bolluğu ([Fe/H]) değerleri doğrudan tayf analizleriyle belirlenirken; tayfsal verisi bulunmayan kümelerde bu parametreler MetalCode yazılımı ile fotometrik olarak türetilmiştir. Araştırmanın özgün bir diğer boyutunu ise, TESS ışık eğrileri kullanılarak gerçekleştirilen değişen yıldız analizleri oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular literatürdeki verilerle genel bir uyum sergilemektedir; ancak Gaia DR3'ün sunduğu yüksek hassasiyet, üyelik olasılıklarının ve yapısal parametrelerin daha güvenilir bir zeminde tanımlanmasını sağlamıştır. İlk kez tespit edilen değişen yıldızlar ile literatüre özgün bir katkı sunan bu çalışma, çoklu veri setlerinin bütünleşmiş kullanımının açık yıldız kümelerinin doğasını anlamadaki kritik önemini doğrular nitelidir.