Tümeller problemi: Çağdaş tartışmalar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MAHMUT SAMİ ÖZDİL

Danışman: Ahmet Kayacık

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tümeller problemi tarihi Platon ve Aristoteles'e kadar giden en eski metafizik sorunlardan biridir. Bu problemin bir yönü niteliklerle ilgilidir. Nitelikler beyazlık, yükseklik, iki metre boyunda olmak gibi özelliklerdir. Niteliklerin açıklanmasında tümellere başvurmak zorunda olduğumuz fikrini savunan düşünürlere realist; bunların açıklanmasında tümellere gerek olmadığını düşünenlere ise nominalist denir. Bu yaklaşımların da ilki için Platoncu, Aristocu, Russelcı; ikincisi için ise yüklem nominalizmi, sınıf nominalizmi, benzerlik nominalizmi, Trop teori gibi ince nüanslara sahip çeşitleri vardır. Problemin diğer bir boyutu ise "kırmızılık", "üçgenlik" gibi nitelikleri isimlendiren ve soyut denilen terimlerle ilgili sorunları kapsamaktadır. Bu terimler tekil terimler midir? Yoksa bunlar tek başına bir anlamı olmayan sinkategorematik ifadeler midir? Tüm bu problemlere realist ve nominalist düşünürlerce çeşitli cevaplar verilmiştir. Ancak bu cevapların her biri farklı sorunlara yol açmaktadır. Ayrıca dikkatle incelendiğinde bu cevapların teori içinde açıklanmayan temel varsayımlar içerdiği görülmektedir. Bu çalışmada, birbirinden farklı bu yaklaşımlar incelenmiş ve alternatif bir çözüm olarak Tanrı fikrine dayalı bir realizm önerilmiştir. Tanrı fikri problemin çeşitli boyutlarını kendisine dayanarak açıklayabileceğimiz sağlam bir temel teşkil edebilir.