Fârâbî'ye göre felsefe tahsili öncesi aklî ve ahlakî olgunluk
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, --, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AMİNE SENA SAYÖZ
Danışman: Salih Yalın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fârâbî'nin felsefi sistemine bakıldığında felsefe tahsilinden kastının mutluluğun kazanılması olduğunu anlamak mümkündür. Mutluluğun tahsili ise ancak nazari ve ameli erdemlere sahip olmakla gerçekleşir. Bu erdemlere hakim bir şekilde sahip olmanın sonunda, felsefe tahsiline yetkin olan kimsenin hakiki filozof olması amaçlanır. Fakat istenilen amaca ulaşılması için felsefe tahsiline yetenekli olan kimsenin felsefe tahsilinden evvel gerekli olan akli ve ahlaki olgunluğu elde edecek bir konuma gelmesi gerekir. Fârâbî, felsefe tahsilinden evvel olması gereken olgunluğu elde etmeden tahsile başlayan kimsenin felsefe ile ulaşmak istediği niteliğe (hakiki filozof) ulaşamayacağını; aksine böyle kimsenin yalancı, boş veya sahte filozof tanımlarından birine dâhil olacağını ifade etmiştir. Fârâbî, felsefe tahsili öncesi hazırlık evresi için Platon'un dile getirdiği düşünceleri zikretmiş ve bu düşüncelere önem verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Fârâbî, Risale fîmâ yenbaği en yukaddem kable te'allümi'l-felsefe isimli eserinde zikrettiği dokuz madde ile Aristo'nun fikirlerini ele almıştır. Fârâbî'ye göre insanın bir olgunlaşma serüveni vardır. Bu serüvende her bir aşama büyük önem arz eder çünkü bu serüveninin sonunda insan, mutluluğa yani kemale ulaşmayı amaçlar. Bununla beraber her insan, tam anlamıyla kemale eremez. İnsanlar içerisinde çok azı ilk akledilirleri tam ve oldukları gibi alabilir. Bu sınıf içerisinde felsefe tahsiline muktedir kimseler olmakla birlikte, daha aşağı kabiliyet ve kapasitede olanlar da vardır. Bunlar filozoflara tâbi oldukları vakit mutluluk yolunda ilerleyebilirler. Bütün bunlara rağmen farklı kapasitelerdeki insanlar için de mutluluk yolu açıktır. Aynı zamanda insan ahlaki olgunluğunu da felsefe tahsili öncesinde belli bir kıvama getirmeli doğuştan kendisinde bulunan temayülleri tanımalı ve doğru bir eğitsel yönlendirme ile güzel ahlakı oluşturmalıdır. Tüm bunlarla birlikte felsefe tahsili öncesi olgunluk dönemi için bir şeyler söylemenin en sağlıklı yolu, Fârâbî'nin ifadelerinden yola çıkarak felsefe tahsili öncesi ve sonrası olgunluğun niteliksel farkını anlamaya çalışmaktır. Anahtar Kelimeler: Fârâbî, Yetkinlik, Erdem, Felsefe, Felsefe Tahsili