Selim İleri'nin Romanlarında Yer Alan Şahıslar Kadrosunun İlk Örneksel (Arketipsel) Özellikleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA ÖZSÖZGÜN

Danışman: Mümtaz Sarıçiçek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Carl Gustav Jung tarafından modern psikolojiye kazandırılan Eski Yunanca kökenli arketip, ortak bilinçdışının ürünüdür. Jung'un arketip üzerine geliştirdiği teoriye Mircea Eliade, Carol S. Person, Cherry Gilchrist gibi isimler de katkıda bulunmuştur. 20. yy.'ın eleştiri yöntemlerinden biri olan arketipsel eleştiri, edebî metinde insan doğasının zenginliğinin anlaşılmasına olanak sağlamıştır. Arketipler ile en çok karşılaştığımız anlatıların mitolojik metinler olması bağlamında modern metinlerde de arketiplere oldukça rastlanılmaktadır. Türk edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Selim İleri, Türk edebiyatının neredeyse her türünde eser kaleme almış üretken bir yazardır. Çalışmada Selim İleri'nin romanlarında yer alan şahıslar kadrosu, arketipsel eleştiri yöntemi ile incelenmiştir. Selim İleri'nin romanları üzerine arketipsel eleştiri yöntemiyle inceleme gerçekleştirilmemiş olması sebebiyle bu çalışmaya ihtiyaç duyulmuştur. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Selim İleri'ye dair bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; edebiyat ve psikoloji ilişkisi, analitik psikolojinin temel kavramları ve arketipler üçüncü bölümünde ise verilen bilgiler ışığında yazarın romanlarında yer alan şahıslar kadrosuna ait arketipler incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda Selim İleri'nin romanlarında, insanlığın ortak mirası olan arketipsel unsurlara oldukça yer verdiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Selim İleri, Roman, Arketipsel eleştiri, Şahıslar kadrosu.