Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜMEYRA YÜKSEL
Danışman: Mürüvvet Başer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cerrahi travma, metabolik, inflamatuvar ve nörohormonal yanıtları tetikleyerek sıklıkla postoperatif insülin direncine ve iyileşmenin gecikmesine yol açmaktadır. Yeterli protein alımı, özellikle Peynir altı suyu, anabolik süreçleri destekleyebilir, kas katabolizmasını azaltabilir ve postoperatif iyileşmeyi iyileştirebilir. Bu randomize kontrollü çalışma, total kalça artroplastisi (TKA) uygulanan yaşlı bireylerde preoperatif peynir altı suyu desteğinin glukoz, insülin, HOMA-IR, kortizol, albümin ve CRP gibi postoperatif metabolik belirteçler ile iyileşme kalitesi üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Spinal anestezi altında TKA planlanan 50-70 yaş aralığındaki toplam 62 hasta randomize olarak iki gruba ayrılmıştır. Müdahale grubuna (n = 30) cerrahiden altı saat önce oral yolla 600 ml peynir altı suyu verilmiş, kontrol grubuna (n = 32) ise eşdeğer miktarda su uygulanmıştır. Metabolik belirteçlerin değerlendirilmesi amacıyla kan örnekleri preoperatif 24. saatte, ameliyat öncesi hemen ve postoperatif 24. saatte alınmıştır. İyileşme kalitesi, postoperatif 24. saatte QoR-15T ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Preoperatif peynir altı suyu desteği, kontrol grubuna kıyasla postoperatif insülin ve HOMA-IR düzeylerini anlamlı olarak azaltmıştır (p 0.05). QoR-15T skorları postoperatif dönemde her iki grupta da daha düşük bulunmuş olup peynir altı suyu desteğinin kısa dönem iyileşme kalitesi üzerinde anlamlı bir etkisi saptanmamıştır. TKA uygulanan yaşlı bireylerde preoperatif peynir altı suyu desteği, postoperatif insülin direncini olumlu yönde etkilemiş; ancak inflamatuvar belirteçler veya kısa dönem iyileşme kalitesi üzerinde anlamlı bir etki göstermemiştir. Uzun dönem etkiler halen devam eden bir takip çalışması kapsamında değerlendirilmektedir. Bu bulgular, peynir altı suyu erken postoperatif dönemde metabolik iyileşmeyi destekleyebileceğini düşündürmektedir.