Hafif düzeyde demansı olan yaşlılarda internet temelli videolarla birlikte anımsama terapisinin bilişsel durum ve apatiye etkisi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ayşe İNEL MANAV

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nuray ŞİMŞEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

HAFİF DÜZEYDE DEMANSI OLAN YAŞLILARDA İNTERNET TEMELLİ VİDEOLARLA BİRLİKTE ANIMSAMA TERAPİSİNİN BİLİŞSEL DURUM VE APATİYE ETKİSİ Ayşe İNEL MANAV Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Doktora Tezi, Mart 2018 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Nuray ŞİMŞEK KISA ÖZET Dünyada yaşlılık ve yaşlı nüfusun artışına bağlı olarak demansı olan bireylerin sayısı ve bu bireylerin demansla ilgili yaşadığı sorunlar artmaktadır. Bu araştırma, kurumda kalan hafif düzeyde demansı olan yaşlılarda internet temelli videolarla birlikte anımsama terapisinin bilişsel durum ve apatiye etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Randomize kontrollü deneysel nitelikteki bu çalışma, 15 Mayıs-25 Ağustos 2016 tarihlerinde, Adana ve Seyhan Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri' nde yaşayan 16 müdahale, 16 kontrol grubunda olmak üzere toplam 32 bireyle yürütülmüştür. Çalışmanın verileri literatüre dayalı Kişisel Bilgi Formu, Standardize Mini Mental Test (SMMT) ve Apati Değerlendirme Ölçeği (ADÖ) ile toplanmıştır. Çalışmanın yürütülebilmesi için Klinik Araştırmalar Etik Kurulu onayı, yazılı kurum izni ve katılımcılardan yazılı izin alınmıştır. Müdahale grubundakilerle 3 ay, haftada bir gün 60 dakika internet temelli videolarla birlikte anımsama terapisi, kontrol grubundakilerle aynı süreçte haftada bir gün 25-30 dakikalık oturumlarda anımsamayla ilişkili olmayan konularla ilgili yapılandırılmamış sosyal görüşmeler yapılmıştır. Girişimler uygulanmadan önce ve 3. ayının sonunda SMMT ve ADÖ ile ölçümler yapılmıştır. Veriler değerlendirilirken tanımlayıcı istatistikler, Student t testi, Mann Whitney U testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Çalışmada, SMMT, ADÖ son test puan ortalamaları açısından müdahale ve kontrol gruplarının arasında anlamlı fark olduğu bulunmuştur (p<0.01). Müdahale grubunun ön test son sest SMMT ve ADÖ puan ortalamaları arasında anlamlı fark vardır (p<0.01). Müdahale grubunun SMMT ve ADÖ puan ortalamaları kontrol grubundan anlamlı yüksektir (p<0.01). Sonuçta çalışmada; internet temelli videolarla gerçekleştirilen grup anımsama terapisinin hafif düzeyde demansı olan yaşlı bireylerin bilişsel işlev durumu ve apati düzeylerinde kontrol grubuna göre anlamlı iyileşme sağladığı görülmüştür. İnternet temelli videolarla desteklenmiş grup anımsama terapisi çalışmalarının, hafif düzeyde demansı olan bireylerde bakım ortamlarında kullanılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Anımsama terapisi; demans; bilişsel durum; apati; yaşlılık.