Sürü zekâsına dayalı metasezgisel algoritmalar ile retinal damar segmentasyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN DURAN
Danışman: Mehmet Bahadır Çetinkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:SÜRÜ ZEKÂSINA DAYALI METASEZGİSEL ALGORİTMALAR İLE RETİNAL DAMAR SEGMENTASYONU Hakan DURAN Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, Ocak 2025 Danışman: Doç. Dr. Mehmet Bahadır ÇETİNKAYA ÖZET Metasezgisel algoritmalara dayalı biyomedikal görüntü analizi son yıllarda önemli bir araştırma alanı haline gelmiştir. Özellikle, retinal görüntülerdeki retinal kan damarların yüksek doğrulukta sınıflandırılması retinal hastalıkların teşhis ve tedavisi açısından önem arz etmektedir. Sürü zekâsına dayalı metasezgisel algoritmalar küresel araştırma yetenekleri, yüksek yakınsama oranları ve az sayıda kontrol parametresine sahip olmaları gibi önemli avantajları sayesinde biyomedikal görüntülerin analizinde etkin çözümler sunmaktadırlar. Bu tez çalışmasında Denizanası Araştırma (JS) algoritması, Deniz Yırtıcıları algoritması (MPA), Tunicate Sürü algoritması (TSA), Açlık Oyunları Araştırma (HGS) algoritması, Tuna Balığı Sürü Optimizasyon (TSO) algoritması, Ateşböceği Sürü Optimizasyon (FSO) algoritması, Sürüngen Araştırma algoritması (RSA) ve Bal Porsuğu algoritması (HBA) gibi güncel metasezgisel algoritmalar retinal damar segmentasyonuna yönelik kümeleme tabanlı geliştirilmişlerdir. Daha sonra, bu algoritmaların performansları Parçacık Sürüsü Optimizasyon (PSO) algoritması, Yapay Arı Koloni (ABC) algoritması ve Gri Kurt Optimizasyon (GWO) algoritması ile mukayese edilmiştir. Her bir algoritmanın performansı duyarlılık (SE), özgüllük (SP), doğruluk (ACC), F-skor, yakınsama hızı, ortalama karesel hata (MSE), CPU süresi, standart sapma ve Wilcoxon rank-sum test metrikleri açısından ayrı ayrı analiz edilmiştir. DRIVE ve STARE veri tabanlarında gerçekleştirilmiş olan simülasyonlar sonucunda JS, MPA, TSA, HGS, TSO, FSO, RSA ve HBA algoritmalarının retinal damar segmentasyonunda başarılı bir şekilde kullanılabileceği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Metasezgisel Algoritmalar, Sürü Zekâsı, Retinal Damar Segmentasyonu, Kümeleme.