Osmanlı Tarih Yazıcılığında Genel Türk Tarihi Yazımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKTUĞ SIRKINTI
Danışman: Erhan Yoska
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, Osmanlı Devleti'nin tarih yazıcılığı sürecinin, son dönem Osmanlı tarih yazıcılığı ve etkileri incelenmiştir. XV. yüzyılda ilk örneklerini gördüğümüz ve yazı dili Türkçe olan Osmanlı Tarih yazıcılığı, Timurlular ile gerçekleşen siyasi ilişkiler neticesinde bir nesep belirleme süreci olarak ortaya çıkmıştır. Emir Timur'un, kendi nesebinin Osmanlılardan daha yüksek bir konumda olduğunu açıklaması ile başlamıştır. Bu bağlamda Osmanlı tarih yazıcıları hanedanın nesebini Oğuz Han'a dayandırmıştır. Fetret devrinden sonra yeniden yapılanmaya giren Osmanlılar, tarih yazımı aracılığıyla nesepleri üzerinden bir üst kimlik oluşturarak, hanedanlığına başarılı bir meşruiyet zemini de oluşturmuştur. XVI. yüzyıldaki Osmanlı tarih yazıcılığında, yazı dilinde Arapça ve Farsçanın etkin olduğu bir dönemdir. Yazılan tarihler, yaradılıştan başlanarak, İslam tarihini esas alan ve Osmanlı tarihiyle sonlanan ümmetçi ve hanedan merkezli yazımının oluştuğunu göstermektedir. XVII. yüzyılda yazılan eserlerde dil bakımından sadeleşme görülse de Arapça ve Farsçanın etkinliği de devam etmektedir. İslam tarih yazıcılığı anlayışı da devam etmektedir. XVIII. yüzyılda tarih yazıcılığı vakanüvislik kurumunun oluşmasından dolayı, tarihçiler devlete bağlı çalışanlar haline gelmiştir. Vakanüvisler, tamamlayamadıkları eserleri silsile halinde devam ettirmişlerdir. XIX. yüzyıldaki Osmanlı tarih yazıcılığı tüm bu süreçlerden farklı konumda bulunmaktadır. Avrupa ve Rusya merkezli Türkoloji araştırmalarının neticesinde İslamiyet öncesi Türk tarihi yazıcılığı başlamıştır. Bu süreç Osmanlı aydınlarına da etki etmiştir. Osmanlıda genel Türk tarihi yazımının başlamasıyla birlikte, İslam ve hanedan merkezli tarih yazımının dışına çıkılmıştır. Türklerin kökenlerinin, medeniyetinin ve tarihinin ne kadar köklü olduğunu ortaya çıkaran bu gelişmelerden hareketle dönemin Türkçü aydınları; Türk uluslaşmasını başlatmıştır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Türk, Türkçülük, Tarih Yazıcılığı, Ulus.