Peyami Safa imzalı romanlarda güven temi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA ZEHRA TURAN COŞKUN

Danışman: Mümtaz Sarıçiçek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Güven toplumun ihtiyaçları doğrultusunda sosyal bilimlerde son yıllarda sıkça ele alınmaktadır. Türk Edebiyatı çalışmalarında bir ilk olarak bu tez çalışması toplumun geçirdiği tarihi değişimlere şahit olan ve bunları eserlerine yansıtan Peyami Safa'nın romanlarında güven ve güvensizlik durumlarını, sebep ve sonuçları ile incelemiştir. Sonuç olarak romanlarda yazarın temel meselelerinden olan Doğu-Batı karşıtlığına koşut olarak Doğulunun güven ile Batılının da güvensizlik ile ilişkili yansıtıldığı; güven verici davranışların çoğunlukla erkekler tarafından ortaya konulduğu; kadınların güveni yeniden inşa konusunda aktif çaba göstermedikleri; özgüvenin kişilerin istekleriyle bağlı aktarılmasına karşın öz güven eksikliği ya da yokluğunun düşük benlik algısıyla bağlı gösterildiği; ebeveynleri ile sağlıklı ve yakın bir ilişkisi bulunmayan kişilerin güven kırıcı davranışları bir ahlak haline getirdikleri tespit edilmiştir. Ayrıca romanların vaka zamanları (1897-1950) toplumun geçirdiği büyük krizleri kapsadığı için eserlerde birey-kurum ilişkilerindeki güvensizlik durumlarının birey üzerindeki olumsuz etkileri ile işlendiği bulgulanmıştır. Romanlarıyla Allah'a güvenmenin nesilleri inkırazdan koruyacağı tezini işlerken yazar, dindar ebeveynler ile imansız çocukları arasındaki çatışmaları dikkate sunmuştur. Güven türleri konusunda ise yazarın şüphe ile saflaştırılan ve daima uyanık tutulan bir güvenme tavrını idealleştirdiği anlaşılmıştır.