Burhanüddin Ebu'l-Hasen Ibrahim B. Ömer El-Bikâî'nin Mesâidü'n-Nazar li'l-işrâfi Ala Mekâsidu's-Suver adlı eseri ve tefsir ilmindeki yeri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUSUF TURAN

Danışman: Şahin Güven

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin amacı, Burhanüddin Ebu'l-Hasen İbrahim b. Ömer El-Bikâî'nin "Mesâidü'n-Nazar Li'l-İşrâf Ala Mekâsidu's-Suver" adlı eserini incelemektir. Ayrıca, bu kitabın yazıldığı dönemde yazarın İslam bilim dünyasına sunduğu diğer ürünleri ortaya koymak ve bugünün dünyasına katkıları hakkında bilgi vermek amaçlanmıştır. Girişten sonraki birinci bölümde Bikaî'nin yaşadığı asır; siyasi, içtimai ve ilmî bakımdan ele alınmıştır. Bunun temel sebebi, tarihi olaylar veya şahsiyetler değerlendirilirken mekân, zaman ve ortamın gözetilmesi ilkesine bağlı kalmaktır. Aksi halde onulmaz hatalara neden olunması muhtemeldir. Ayrıca Bikaî'nin ismi, nesebi, doğduğu yer ve zaman tespit edilerek ilmî bakımdan yetişmesi, katılmış olduğu savaşlar, çalıştığı işler, bulunduğu makamlar ve nihayet ölümü ile ilgili bilgiler verildikten sonra eserleri hakkında bilgi ve değerlendirmeye geçilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde; eserin adı, eserin el yazmaları ve bunların müellife nispeti, müellifin eseri hazırlamadaki metodu, eserin ilmî değeri ve kaynaklarının değerlendirilmesi yapıldıktan sonra, eserin mukaddimesi hem tefsir tarihi hem de tefsir usulü bakımından incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise el- Bikaî'nin "Mesaidu'n- Nazar Li'l İşraf Ala Mekasidu's- Suver" isimli eserinde tefsir usulü, Kur'an ve tefsir tarihi ile ilgili verdiği bilgilerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Müellif burada tefsir usulüne ve tefsire dair ne varsa hemen her konuya değinmiştir. Dolayısıyla bu çalışmada bu konular bazen ayrıntılı bir şekilde bazen de özet olarak ele alınmıştır. Tez kapsamında son olarak müellifin Fatiha Suresi üzerinde yapmış olduğu çalışmalar örnek olarak incelenmiştir. Çünkü Fatiha Suresi için yapılan çalışmalar, diğer sureler için de geçerli demektir. Anahtar Kelimeler: Mesaidu'n-Nazar, Fatiha Suresi, Kurân, El-Bikâî.