Üstün zekâlı öğrenciler için fen bilgisi eğitimi: Öğrenci, veli ve öğretmen görüşleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İLKÖĞRETİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAGİHAN TANIK ÖNAL
Danışman: Uğur Büyük
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Üstün zekâlı öğrencilerin kazanılması için onlara ihtiyaç duydukları ve hak ettikleri eğitimin verilmesi gerekmektedir. Bu eğitimin verilmesi fen okuryazarı bireyler yetiştirmek açısından oldukça önemlidir. Dolayısıyla fen okuryazarı üstün zekâlı öğrencilere katkı sağlaması düşüncesiyle gerçekleştirilen bu araştırmada, üstün zekâlılar için fen eğitimi konusunda üstün zekâlı çocukların, velilerinin ve BİLSEM'de görev yapan fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerini incelemek ve üstün zekâlılar için fen eğitimi konusunda bir çerçeve sunmak amaçlanmıştır. Bu araştırmanın bir boyutu da üstün zekâlı çocukların özelliklerini belirlemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji ile gerçekleştirilen araştırmanın verileri, 2015-2016 eğitim öğretim yılı ikinci yarıyılında İç Anadolu Bölgesi'nde bir Bilim ve Sanat Merkezi'ne (BİLSEM) devam eden 10 üstün zekâlı öğrenci, yedi veli ve iki fen bilimleri öğretmeni ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler, doküman incelemesi ve yarı yapılandırılmış gözlemle toplanmıştır. Araştırmada görüşme tekniği ile veri toplama aşamasında araştırmacı tarafından oluşturulan üstün zekâlı öğrenciler, üstün zekâlı öğrencilerin velileri ve öğretmenleri ile görüşme formları kullanılmıştır. Ayrıca BİLSEM Destek Eğitim Programı ve Özel Yetenekli Öğrencilerin Yönlendirilmesi Konulu Resmi Yazı dokümanları incelenerek ve araştırmacı tarafından oluşturulan gözlem formu aracılığıyla da veriler toplanmıştır. Araştırmada toplanan veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları; üstün zekâlı öğrencilerin birbirinden oldukça farklı özelliklere sahip olduklarını, fen bilimlerine yönelik düşüncelerinin olumlu olduğunu, BİLSEM'deki eğitimi okullarındaki eğitimlerinden daha etkili bulduklarını ve uygulamaya dayalı öğretim yöntemleri ile fen öğrenmek istediklerini ortaya koymaktadır. Araştırma sonucunda, üstün zekâlı öğrencilerin üstün zekâlı olmayan akranlarından kişisel ve bilişsel farklılıklar taşıdıklarını düşündükleri hatta bu nedenle de okullarında üstün zekâlı olmayan akranları ile karma sınıflarda öğrenim görmek istemedikleri tespit edilmiştir. Üstün zekâlı öğrenciler; karma sınıflarda akranlarını beklemekten sıkıldıklarını, genellikle öğretmenleri tarafından ihmal edildiklerini, öğretmenlerinin sordukları soruları göz ardı ettiğini ve arkadaşlarının onları kıskanarak dışlama eğiliminde olduklarını belirtmişlerdir. Araştırmada elde edilen bulgular ışığında uygulamaya ve ileride gerçekleştirilecek araştırmalara yönelik olmak üzere iki başlık halinde olmak üzere çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Araştırmanın uygulamaya yönelik önerileri arasında; üstün zekâlı öğrencilerin bireysel ve üstün zekâlı olmayan akranlarından farklılıkları dikkate alınarak bir eğitim almaları, bu öğrencilerin eğitiminde öğretmenlerin rehber, kendilerinin aktif olduğu ve araştırma, inceleme, proje gibi öğretim yöntemlerin sıklıkla kullanıldığı öğrenme yaşantılarının sağlanması, BİLSEM'de görev yapan öğretmenlerin karşılaştığı sorunlara çözüm getirilecek uygulamalara gidilmesi ve ihtiyaç duydukları hizmetiçi eğitimi almaları yer almaktadır. İleride gerçekleştirilecek araştırmalara ise yine fen bilimleri alanlarında benzer bir araştırmanın farklı metodolojik yöntemlerle desenlenmesi veya fen bilimleri dışındaki dersler içinde benzer bir araştırmanın gerçekleştirilmesi önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Fen Öğretimi, Üstün Zekâ, Üstün Zekâlı Öğrenciler, Fen Bilimleri Öğretmeni, Fenomenoloji