KAYSERİ KOŞULLARINDA ÇİNKO UYGULAMASININ KİŞNİŞ (Coriandrum sativum L.) BİTKİSİNİN VERİM VE KALİTE KRİTERLERİNE ETKİLERİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DOĞAN GÜNEŞ ÖZBEK

Danışman: Erman Beyzi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma ülkemizde tescilli iki kişniş çeşidinin verim ve kalite özelliklerine farklı çinko dozlarının etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme 2019 yılında Erciyes Üniversitesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme arazisinde kurulmuştur. Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülen denemede, ana parsellere kişniş çeşitleri (Arslan ve Gürbüz) alt parsellere ise çinko dozları (Kontrol, 200, 400 ve 800 g/da) yerleştirilmiştir. Çalışmada bitki boyu, ilk dal yüksekliği, dal sayısı, şemsiye sayısı, şemsiyede meyve sayısı, bin meyve ağırlığı, meyve verimi, biyolojik verim, hasat indeksi, uçucu yağ oranı, sabit yağ oranı, uçucu yağ bileşenleri ve sabit yağ bileşenleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, çinko uygulamasının istatistiksel olarak dal sayısı, biyolojik verim, tohum verimi, uçucu ve sabit yağ oranlarını etkilediği ve bitki boyu, ilk dal yüksekliği, şemsiye sayısını, şemsiyede meyve sayısı, bin meyve ağırlığı ve hasat indeksi özelliklerini ise etkilemediği belirlenmiştir. Çeşitler arasında ise sadece bin meyve ağırlığı ve hasat indeksi bakımından önemli farklılıklar bulunmuştur. Kişniş çeşitleri ve çinko dozlarına göre bitki boyunun 54.8-64.3 cm, ilk dal yüksekliğinin 32.3-37.2 cm, dal sayısının 3.15-4.15 adet/bitki, şemsiye sayısının 4.95-8.00 adet/bitki, şemsiyede meyve sayısının 12.6-17.6 adet/şemsiye, bin meyve ağırlığının 9.47-12.37 g, biyolojik verimin 524-781 kg/da, meyve veriminin 120-185 kg/da, hasat indeksinin % 19.2-26.0, uçucu yağ oranının % 0.40-0.55 ve sabit yağ oranının % 10.8-14.6 arasında değiştiği belirlenmiştir. Uçucu yağ bileşen analizi sonucunda, linalool ve sabit yağ bileşen analizi sonucunda ise petroselinik asit bileşeni ana bileşen olarak ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, meyve verimi bakımından en yüksek ortalama değerlerin alındığı Arslan çeşidi ve 800 kg/da çinko uygulamasının Kayseri ilinde kişniş üretimi için uygun olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Coriandrum sativum, kişniş, çinko, verim, uçucu yağ, sabit yağ