Endüstri 4.0 sürecinde bir sanat olarak tasarım
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SANAT TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA MAYDA
Danışman: Celil Arslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tasarım kavramının tarih boyunca sanat ile olan birlikteliği günümüz dijital çağda boyut değiştirmiştir. Sanatın estetik ve kavramsal yönüne ergonomi, işlevsellik, ticari değer ve geri dönüşüm gibi yeni kavramların eklenmesi, tasarımın hem bir sanat nesnesi hem de endüstri içerisinde değer teşkil eden bir ticari araç olarak kullanılmasına sebep olmuştur. Tasarımın özellikle teknoloji ve bilimsel ilerlemenin etkisi ile toplumun günlük yaşamındaki kapladığı alanın bu anlamda genişlediği de görülmektedir. Dijitalleşme ve internetin etkisi ile görsel kültürün gelişmesi, tasarımın görsellik üzerinden disiplinler arası etki alanını da derinleştirmiştir. Bu açıdan endüstrinin alt süreçlerinde tasarım; süreçlere değer katan ve onu görünür kılan bir araç durumundadır. Tasarımın özellikle görsellik üzerinden tüketim eğilimlerini şekillendirme çabası, onun endüstri içerisinde ticari bir değer olarak kullanılmasına da imkân vermektedir. İyi tasarlanmış bir ürünün ticari değerinde bu anlamda tasarımın payının arttığı görülmektedir. Görsel kültür beraberinde birçok yeni kavramı doğurmuştur. Bunları; gösterge bilim, görsel kimlik, görsel okuryazarlık, görsel etkileşim şeklinde sıralamak mümkündür. Tasarımın bu yeni kavramlar üzerinden sanatla, endüstriyle, kültürle ve diğer disiplinlerle etkileşimlere girdiği de söylenebilir. Bu yaklaşımlar ışığında araştırmada tasarımın tarihsel gelişimi ana başlıklar halinde aktarılmaya çalışılarak, sanat, görsel kültür, dijitalleşme ve küresel olarak toplumla ilişkisi irdelenmeye çalışılmıştır. Sanayi devrimleri bilimsel ilerlemenin bir göstergesi olarak belirtilebilir. Tarih boyunca üç dönemde sanayi devriminin gerçekleştiği görülmektedir. Endüstri 4.0 olarak isimlendirilen dördüncü sanayi devrimi ise 21. Yüzyılın başından itibaren dijital dönüşüm olarak ta adlandırılan bir dönemi temsil etmektedir. Araştırmada; Endüstri 4.0'ın ilk dönemini yaşadığımız günümüzün parametre değişiklikleri tespit edilmeye çalışılarak, tasarımın Endüstri 4.0 ile ilişkisi irdelenmeye çalışılmıştır. Tasarımın, Endüstri 4.0'ın alt bileşenleri ile olan etkileşimi araştırmanın ana konularından birisidir. Tasarım kavramının özellikle dijitalleşme süreçlerinde etkinliğini artırdığı görülmektedir. Bu durumun toplumu hangi noktalarda etkilediği, tasarımın teknolojinin yardımı ile endüstri içerisinde nasıl konumlandığı, araştırmada bilimsel olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Endüstri 4.0 sürecinin Türkiye özelinde ne anlama geldiği, dijitalleşme ve dönüşümün Türkiye'de hangi seviyede olduğu konusu da araştırmanın ana başlıkları arasındadır. Türkiye'nin sahip olduğu potansiyelin hangi parametreler doğrultusunda değerlendirilebileceği ve ülke ekonomisinin tasarım temelli bir kalkınma modeli ile dönüşüm sürecini nasıl yönetebileceği, araştırmada çeşitli referanslar ile açıklanmaya çalışılmıştır. Bu anlamda tezimizde, Türkiye'de milli bir tasarım kültürünün oluşması ve küresel ölçekte dünyada tasarım alanında söz sahibi olabilmek için Tasarım Vadisi isimli bir model proje önerisi de yapılmıştır. Araştırmada, projenin Türkiye'nin Endüstri 4.0 sürecinde endüstrisi ve geleceğine yönelik çeşitli vizyonlar ortaya koyabileceği belirtilerek, tasarım kavramının proje üzerinden nasıl bir etki yaratabileceği irdelenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: tasarım, görsel kültür, dijitalleşme, endüstri 4.0, tasarım vadisi