Merkeziyetsiz adalet sistemlerinin usûl hukuku bakımından değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FADİME GÜLDEN
Danışman: ŞÜKRAN AKGÜN, MERVE AYŞEGÜL KULULAR İBRAHİM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Modern toplum yapısı içerisinde sosyal, ekonomik ve kültürel ilişkileri derinden etkileyen en önemli unsur hiç şüphesiz teknolojidir. Her geçen gün gelişim ivmesini hızla arttıran teknoloji, uyuşmazlıkların çözüm mercii olan mahkemeleri de göz ardı edilmeyecek derecede etkileme potansiyeline sahiptir. Artan teknolojik gelişmelerle ortaya çıkan yeni uyuşmazlık türleri için bireylerin adalete erişimini hızlandırmak ve layıkıyla sağlamak adına yeni alternatif uyuşmazlık çözüm sistemleri geliştirilmiştir. Dijital ticaretin tüm dünyada yaygınlaşmasının en büyük aracısı olan blokzincir teknolojisi, kripto para kullanımının oldukça popüler olmasıyla yeni uyuşmazlıkları da beraberinde getirmiştir. Ortaya çıkan bu yeni uyuşmazlıkların yine blokzincir teknolojisi temelli oluşturulan merkeziyetsiz adalet sistemleri tarafından çözülmesi hedeflenmiştir. Merkeziyetsiz adalet sistemleri akıllı sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkları herhangi bir merkezi otoriteye bağlı olmaksızın makul bedelle ve süratli bir çözümlemeyle sonuçlandırır. En yaygın kullanıma sahip merkeziyetsiz adalet sistemleri; Kleros, Jur, Aragon gibi Ethereum Blokzincirinde oluşturulan projelerdir. Söz konusu projelerin giderek popülerliğini arttırması ve bazı ülkelerdeki dava çözümlemesine olan katkılarının gündeme gelmesiyle bu sistemlerin medeni yargılama hukuku bakımından oluşturduğu etki dikkat çekmektedir. Her ne kadar bu yargılama sistemlerinin hukuken varlığına henüz cevaz verilmemiş olsa da devlet yargılamalarına katacağı katkının saptanabilmesi ya da oluşturacağı olumsuzlukların belirlenmesi adına medeni usûl hukuku bağlamında incelenmesi önem arz etmektedir.