ELİT TAEKWONDOCULARDA İNSPİRASYON KASLARINA UYGULANAN EŞİK BASINÇ DEĞERİNDE YÜKLENME EGZERSİZLERİNİN LAKTAT KONSANTRASYON VE LAKTAT ELİMİNASYON SÜRESİNE ETKİSİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, --, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MURAT KOÇ

Danışman: Nazmi Sarıtaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çok sayıda araştırma, solunum kas egzersizlerinin solunum kaslarını güçlendirdiğini, dayanıklılığı artırdığını, solunum fonksiyonlarını geliştirerek aerobik performansı geliştirdiğini ortaya koymuştur. Ancak solunum kas egzersizlerinin laktat metabolizması üzerine etkisini araştıran çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, solunum kaslarına yönelik uygulanan farklı solunum-kas egzersizlerinin, yüksek şiddetli egzersizlerde ortaya çıkan laktat konsantrasyonu ve eliminasyonu üzerine etkisini araştırmaktır. Örneklem grubumuzu en az 1 yıllık lisanslı taekwon-do sporcusu 56 erkek oluşturmuştur. Katılımcılar, kronik solunum egzersiz grubu (KYG)(Yaş:19.07±1.97), akut solunum egzersiz grubu (AYG)(Yaş:19.50±2.13) ve kontrol grubu (KG)(Yaş:18.71±0.99) olarak 3 gruba ayrılmıştır. KYG, solunum kas egzersizlerini maksimum inspirasyon basıncın (MIP) %60-90 egzersiz şiddetinde, 8 hafta, günde 2 kez 30 nefes olarak uygulamıştır. AYG, solunum kas egzersizlerini MIP'in %40-50 şiddetinde 8 hafta, haftada 3 kez antrenman öncesi ısınma evresinde yaklaşık 20 dakika uygulamıştır. Ön-test ve son-testlerde vücut kompozisyonu, maksimum oksijen tüketimi, Wingate anaerobik güç testi ve laktat ölçümleri alınmıştır. Yüksek şiddetli egzersizlerde laktat konsantrasyon ve eliminasyondaki değişimleri görmek için ardışık üç Wingate testi uygulanmıştır. Kan laktat ölçümleri her bir wingate testinin hemen bitiminde, 75 saniye dinlenme sonrasında ve ayrıca son wingate testinin ardından 2., 3., 4., 5., 10. ve 15. dakikalarda pasif dinlenme sırasında alınmıştır. Verilerin analizinde Tekrarlayan Ölçümlerde Varyans Analizi (3 grup×2 zaman) kullanılmıştır. Kan laktat değerinde, ilk wingate testinin hemen ardından sadece KYG'de anlamlı düşüş bulunurken, üçüncü wingate testinin ardından AYG ve KG arasında anlamlı fark bulunmuştur. Son wingate testinin ardından 5.dk ölçümünde sadece KYG'de, 10. ve 15.dk ölçümlerinde her iki antrenman grubunda anlamlı düşüş bulunmuştur. Sonuç olarak, uygulanan solunum-kas antrenmanı, yoğun egzersizler sonrası kan laktat konsantrasyonunu düşürmüş ve toparlanmada laktat eliminasyonunu hızlandırmıştır. Kronik yöntem solunum antrenmanı özellikle laktat birikiminin başlamasını geciktirmede, akut yöntem solunum antrenmanı laktat eliminasyonunu geliştirerek egzersiz dayanıklılığını artırmada daha etkili bulunmuştur. Ayrıca solunum-kas antrenmanlarımız, solunum kas kuvvetini, maksimal oksijen tüketimini, wingate anaerobik güç testi ile elde edilen zirve ve ortalama güç değerlerini artırmıştır. Anahtar Kelimeler: Anaerobik Güç; Laktat Eliminasyonu; Laktat Konsantrasyonu; Solunum-Kas Egzersizleri; Taekwondo.