Hilmi Ziya Ülken'in İslam Felsefesine Bakışı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fuat Akpınar
Danışman: Salih Yalın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hilmi Ziya Ülken ülkemizin yetiştirdiği çok yönlü bir düşünürdür. Özellikle felsefe ve sosyoloji alanındaki çalışmaları büyük bir boşluğu doldurmuştur. Bu eserler ülkemizdeki din-felsefe-toplum ilişkilerinin anlaşılmasına katkı sunmaktadır. Çalışmamızda Hilmi Ziya Ülken'in felsefe, İslam felsefesi, Türk düşüncesi ve bu alanlarla bağlantılı yazmış olduğu eserlerden hareketle Ülken'in İslam felsefesine bakışını ortaya koymaya çalıştık. Bu veriler ışığında tezimiz Ülken'in İslam felsefesine bakışını analitik ve sentezci bir yaklaşımla, diğer kaynaklarda mukayese edilerek yapılmış bir değerlendirmedir. Tezin birinci bölümünde, Hilmi Ziya Ülken'e göre İslam Felsefesinin kökenlerini, felsefe, hikmet, hâkim, filozof gibi kavramları, medeniyetlerin birbiriyle etkileşimini, tercümelerin önemini, şerhlerle başlayıp te'vil ile devam eden ilmi eser ve keşiflerle sonuçlanan bu hareketin kurucu unsurlarını, sebep-sonuç ilişkisi içinde tahlil ve analiz ettik. Ülkemizde İslam felsefesinin ortaya konulması noktasında akademik anlamda önemli çalışmalara imza atan Hilmi Ziya Ülken'in bilgi derinliği bu bağlamda daha iyi sunulmaya gayret gösterilmiştir. Bununla birlikte İslam Medeniyetinin kurucu unsuru olan Türk bilgin ve filozoflarının katkılarını gelecek kuşaklara aktarmak adına da bu çalışmamız büyük öneme sahiptir. Bu nedenle bu çalışmada Ülken'in İslam Felsefesi adına ortaya koyduğu fikir ve değerlendirmeleri farklı yönlerden ele almaya çalıştık. Tezin ikinci bölümünde; Ülken'e göre İslam Felsefesinin oluşumu ele alınmıştır. Ülken, İslam Felsefesi kapsamında görülen ekolleri; Tabiatçılar, Meşşâîler, İşrâkiler ve Bağımsızlar olarak dört ana gruba ayırır. Çalışmamızın bu bölümünde bu felsefî ekolleri ve bunların temsilcisi olan Ebû Bekir er-Râzî, Kindî, Fârâbî, İbn Sînâ, İbn Rüşd vb. filozofların epistemoloji, ontoloji ve kozmolojiye ilişkin görüşlerini Hilmi Ziya Ülken'in bakış açısıyla kavramsal bir çerçeve içinde analiz etmeye çalıştık. Anahtar Kelimeler: Hilmi Ziya Ülken, Felsefe, İslam Felsefesi, Filozof, Hikmet, Akıl