Koruyucu gaz atmosferinde macun borlama tekniği ile çelik yüzeylerinin sertleştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1996
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FEHMİ NAİR
Danışman: Mehmet Baki Karamış
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Bu çalışmada bazı çelik yüzeylerinin horlanılarak sertleştirilmesi amaçlanmıştır. Borlama işlemi, termokimyasal bir yüzey sertleştirme işlemi olup; yüksek sıcaklıkta bor atomlarının çelik yüzeyine diffuze ettirilmesi esasına dayanır. Borlama kimyasal ve fiziksel davranışı bakımından nitrasyon ve sementasyon gibi yüzey sertleştirme yöntemleriyle benzerlik gösterir. Kullanılan bor kaynağının fiziki durumu; katı, sıvı, gaz ve plazma âzında olabilmektedir.katı âzda borlama teknik ve ekonomik açıdan avantajlar sergilediğinden bu çalışmada Katı fazda borlama tekniklerinden biri olan; macun borlama tekniği ile borlama yapılmıştır. Borun oksijene karşı yüksek ilgisinden dolayı işlem, koruyucu argon gazı atmosferinde gerçekleştirilmiştir. Deneylerde; AISI 1020, AISI 1040 ve AISI 4140 çeliklerinden hazırlanılan numuneler kullanılmıştır. Böylece alaşımlı, alaşımsız çeliklerde ve farklı karbon oranlarına sahip çeliklerde, horlamanın yüzey mikroyapı ve mikrosertlik özelliklerine etkisi incelenmiştir. Yüzeylerine = 2 mm kalınlığında pasta bor sürülen numuneler, 2-5 saat arasında değişen sürelerde ve 800 °C- 1100 °C arasında değişen sıcaklıklarda horlanmıştır. Sabit süre (2 saat), değişen sıcaklıklarda (800 °C, 900 °C, 1000 °C, 1 100 °C) yapılan borlama işlemleri neticesinde, en uygun tabaka ve mikrosertlik özelliklerini veren borlama sıcaklıkları tespit edilirken, sabit sıcaklık (900 °C) ve değişen sürelerde ( 2,3,4,5 saat) yapılan borlama işlemi neticesinde ise en uygun tabaka ve mikrosertlik özelliklerini veren borlama süresi tespit edilmiştir. Borlanılan numunelerde meydana gelen özellik değişimleri, metalografik incelemeler ve mikrosertlik taramaları ile belirlenmiştir. Metalografik incelemeler göstermiştir ki; alaşıma? ve alaşımlı çeliklerde borür; Fe2B fazında olup dişli forma sahiptir. Borür tahakasmm ana malzemeye geçişi alaşımlı çeliklerde bir geçiş bölgesi üzerinden gerçekleşirken, alaşımsız çeliklerde geçiş bölgesine rastlanmamıştır. Mikrosertlik taramaları sonucunda, malzeme cinsine, borlama sıcaklığına ve borlama süresine bağlı olarak 700-1750 HV o.m mikrosertlik değeri ve 30-60 um arasında değişen borürü tabakası kalınlıkları elde edilmiştir.