ANAHTARLAMALI DOĞRUSAL HAREKETLİ RELÜKTANS MOTOR TASARIMI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURETTİN ÜSTKOYUNCU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ferhat DALDABAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Anahtarlamalı relüktans motorlar (ARM) yapılarının basitliği, sağlam oluşları, hata toleranslarının yüksek olması gibi özellikleri ile alışılagelmiş alternatif akım (AA) ve doğru akım (DA) motorlarına göre oldukça avantajlıdır. Aynı zamanda sadece rotor ya da statorlarında sargı bulunması ve yapılarında mıknatıs içermemeleri, maliyet ve üretim açısından bu motorları çok avantajlı kılmaktadır. Dolayısıyla son yirmi yılı kapsayan dönem içerisinde ARM'ler hususunda birçok çalışma yapılmıştır. Bununla birlikte ilgili motorların doğrusal ve yine doğrusal prensibi temel alan disk tipleri hakkında yapılan çalışmaların sayısı oldukça kısıtlı kalmıştır.Doğrusal hareketin gerekli olduğu taşımacılık sistemleri, asansörler ve dokuma tezgâhları gibi birçok alanda döner motorlar yerine doğrusal yapılı motorların kullanılması daha uygundur. Bu uygulamalarda doğrusal motorların kullanılması ile hem ek mekanik aksam, kayıp ve maliyetlerden kurtulmuş olunmakta hem de istenilen düzeyde hızlı ve hassas hareketlerin elde edilebilmesi sağlanmaktadır. Yine döner hareket yapmalarına karşın doğrusal motorların yapısal çalışma karakteristiklerine sahip olan disk tipi anahtarlamalı relüktans motorlar da alışılagelmiş döner yapıdaki motorlara göre çok daha uygun boyutlarda tasarlanabilmekte ve özellikle doğrudan sürücülü sistemler için oldukça avantajlı olmaktadırlar.Sunulan tez çalışmasında, anahtarlamalı doğrusal hareketli relüktans motor (ADHRM) yapısını temel alan dört farklı motor yapısının tasarımı, incelenmesi, benzetimi ve prototip olarak üretimi gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen motor yapıları, sahip oldukları özellikler açısından alışılagelmiş yapıdaki benzerleri ile kıyaslandıklarında değişik avantajlara sahiptir. ARM'lerin incelenebilmesi için analitik ve sayısal yöntemler kullanılmış olup sayısal yöntem olarak iki ve üç boyutlu sonlu elemanlar yöntemi (SEY) esas alınmıştır. Aynı zamanda ilgili motorların çalışma karakteristiklerinin daha iyi bir şekilde incelenebilmesi için motorların dinamik benzetimlerini yapabilen bir yazılım sunulmuştur. Motorların kontrolü, tasarlanan mikrodenetleyici tabanlı kontrol kartlarının yanında sadece motor kontrolü değil, birçok mühendislik probleminin çözümünde önemli roller alan sayısal işaret işlemci (DSP: Digital Signal Processor) tabanlı uygulama kartı kullanılarak da gerçekleştirilmiştir.Yapılan çalışmada, 1. ve 2. Bölüm'lerde, ARM'lerin temel özellikleri ve çalışma prensiplerinden bahsedilmiştir. 3. Bölüm'de, ilgili motorlara ait elektromanyetik karakteristiklerin elde edilmesinde kullanılan yöntemler üzerinde durulmuştur.4. Bölüm'de, tasarımları gerçekleştirilen motor yapıları hakkında bilgi verilip bu yapılar ile ilgili sayısal ve analitik sonuçlara yer verilmiştir. 5. Bölüm'de gerçekleştirilen prototip sistemler ve bu sistemlerle ilgili deneysel ölçümlere ait sonuçlar üzerinde durulmuştur. Son bölüm olan 6. Bölüm'de ise elde edilen sonuçlar kısaca özetlenmiş ve özellikle önerilen motor yapıları ile ilgili bir değerlendirme yapılmıştır.