Rus ve Türk Edebiyatlarında Beden Politikaları(1900-1940)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Duygu Özakın
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hülya Argunşah
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Rus ve Türk Edebiyatlarında Beden Politikaları adlı bu tezin konusu, 1900-1940 yılları arasındaki toplumsal dönüşümlerin, kimlik inşasıyla eş zamanlı olarak beden politikalarına etkisi ve bu durumun dönem edebiyatına yansımasıdır. Tez çalışması, iktidarların bedenler üzerinde tahakküm kurmak yoluyla, kitlelerin fiziksel gücünden faydalanmaya ve onları tektipleştirerek itaatkâr kılmaya yönelik uygulamalarını ifade eden beden politikalarını, Rus ve Türk edebiyatından seçilen eserler yoluyla incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, edebiyat sosyolojisi ve karşılaştırmalı edebiyatın çözümleme yöntemlerinden faydalanılmıştır. Çalışma, üç ana bölümden oluşmaktadır. 'Tarih Boyunca Beden Kavramına Bakış' başlığını taşıyan ilk bölümde, insan bedenine müdahalenin politik dayanaklarını anlayabilmek için, bedeni kontrol altına alarak toplumu dönüştürme fikrini besleyen tarihi olaylardan yola çıkılmıştır. Bu bölümde, tarih boyunca beden kavramına bakışın nasıl şekillendiğini açıklamak üzere, süreç 'Antikçağ: Güçlü ve Estetik Beden, Ortaçağ: Günahkâr Beden, Aydınlanma ve Sanayi Devriminden Modernizme: Makine Beden ve Postmodernizm: Tüketici Beden' başlıkları altında dört döneme bölünerek incelenmiştir. Çalışmanın 'Edebiyatta Beden Politikalarına İlişkin Temalar' başlığını taşıyan ikinci bölümünde, Rus ve Türk edebiyatlarında, 1900-1940 yılları arasında, 20. yüzyıl başından İkinci Dünya Savaşı'na dek geçen kırk yıllık süreçte verilen sekiz eser çözümlenmiştir. Rus ve Türk edebiyatlarından seçilen sekiz ana eser, basım yıllarına göre İvan Bunin'in Köy (1910), Yevgeni Zamyatin'in Biz (1911), Fyodor Gladkov'un Çimento (1924), Mihail Bulgakov'un Köpek Kalbi (1925), Halide Edib Adıvar'ın Sinekli Bakkal (1935) ve Tatarcık (1939), Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Yaban (1932) ve Ankara (1934) adlı eserleridir. Çalışmanın 'Bedeni Okumak: Karşılaştırma ve Metinlerarası İlişkiler' başlığını taşıyan son bölümünde, Rus ve Türk edebiyatlarında beden algısının, karşılaştırmalı bir tarihini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu bölümde, çözümlemede ana eser olarak yer almayan eserlere de değinilmiş ve metinlerarası ilişkiler kurulmuştur. Ayrıca son bölümde, incelenen eserlerden yola çıkılarak, beden politikalarının güncel uygulama alanlarına uzanılmıştır. Anahtar sözcükler: beden politikaları, toplumsal cinsiyet, kimlik inşası, karşılaştırmalı edebiyat, 20. yüzyıl Rus edebiyatı, 20. yüzyıl Türk edebiyatı.