Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOMEDİKAL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞERİFE GENGEÇ BENLİ
Danışman: Semra İçer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Vücudumuzun en karmaĢık organı olan beynin çalıĢmasının anlaĢılması üzerine yapılan çalıĢmalar artan bir hızla devam etmektedir. Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRG) tekniği; beynin fonksiyonlarının araĢtırılması amacıyla geliĢtirilen manyetik rezonans (MR) görüntüleme tabanlı çalıĢan çağımızın en popüler yöntemidir. Bu teknik beynin çalıĢması esnasında ihtiyaç duyduğu oksijen tüketimi bilgisi olan kan oksijen seviyesine bağlı (Blood Oxygenation Level Dependent-BOLD) sinyalin ölçülmesi esasına dayanır. BOLD sinyali beyinde oksijen tüketiminin arttığı bölgelerde küçük genlik miktarlarında artıĢ gösterir. Ġnsan beyni genel vücut ağırlığımızın yaklaĢık %2'sini temsil ederken, özel kognitif bir görev sürdürmediğinde bile vücudumuzun ürettiği enerjinin yaklaĢık %20'sini tüketir. AraĢtırmacıların ilgisini çeken bu durum beynimizin bir görevle meĢgul olmadığı zamanlarda bile etkili bir çalıĢma potansiyeline sahip olduğunun kanıtıdır. Dinlenme hali fonksiyonel MR görüntüleme (dh-fMRG) yöntemi ise beynimizin herhangi bir görev icra etmez iken oluĢan BOLD sinyali temelinde beynin fonksiyonel çalıĢmasını inceleyen çok özel bir metottur. dh-fMRG çalıĢmaları beynin durağan durumu hakkında önemli bilgiler verdiği için son yılların ilgi odağı haline gelmiĢtir. fMRG tekniği ile günümüzde nörolojik, psikiyatrik, biliĢsel ve beyinle ilgili pek çok hastalığın ve durumun araĢtırılması yapılabilmektedir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocukluk çağlarında baĢlayan ve eriĢkinlikte de devam edebilen nöropsikiyatrik bir hastalıktır. DEHB oluĢumu ve geliĢimi beyinde pek çok fonksiyonel ağ yapısını etkileyebilen bir görüntü sergilemektedir. Bu tez çalıĢmasında Erciyes Üniversitesi Mustafa Eraslan ve Fevzi Mercan Çocuk Hastanesi Çocuk Radyoloji Bölümü'nden elde edilen dh-fMR görüntüleri kullanılarak 9-16 yaĢ aralığındaki DEHB'li çocuklarda beynin fonksiyonel olarak sağlıklılara göre değiĢen aktivasyon farklılıkları incelenmiĢtir. Fonksiyonel MR görüntüleri analizi konusunda en yaygın kullanılan tohum tabanlı analiz ile bağımsız bileĢen analizi yöntemleri kullanılarak bağlantısallık farkları analiz edilmiĢtir. Analiz sonuçlarında grup içi ve gruplar arası karĢılaĢtırmalar için istatistiki testler uygulanarak anlamlı farklar elde edilmiĢtir. Analiz sonuçlarına göre DEHB'li çocuklar normal geliĢimli çocuklar ile karĢılaĢtırıldığında beyinde pek çok bölge ve ağda değiĢikliklerin meydana geldiği görülmüĢtür. Genel olarak singulat, sensorimotor, varsayılan mod ağı, yüz tanıma, epizodik hafıza gibi pek çok bölgede anlamlı farklılıklar elde edilmiĢtir. Elde edilen farklar bu konudaki literatür ve klinik bilgilere destek olabilecek DEHB etiyolojisini ve geliĢimini açıklamak bakımından oldukça önemli sonuçlar ortaya çıkarmıĢtır. Ayrıca bu tez çalıĢması ile fonksiyonel MR görüntüleri ve analizi konusunda ciddi bir tecrübeye ulaĢılarak bu ve baĢka konularda yapılabilecek yeni çalıĢmalar için zemin oluĢturulmuĢtur. Anahtar Kelimeler: Dinlenim durumu fonksiyonel magnetik rezonans görüntüleme, Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, Fonksiyonel bağlantısallık, Dinlenme hali ağları.