STRATEJİK ULUSLARARASI HEDEF PAZAR SEÇİMİ İÇİN YENİ BİR ORANSAL BULANIK CRITIC-TOPSIS ÇERÇEVESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYDANUR KARADAĞ
Danışman: Hülya Torun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Rekabet şartlarının her geçen gün biraz daha ağırlaştığı ve sınırların büyük oranda kalktığı bir ortamda şirketler karlılıklarını artırmak ve istikrarlı bir nakit akışı sağlayabilmenin yollarından biri olarak da uluslararası pazarlara açılmayı görmektedirler. Bu durum hedef pazarların doğru ve sistematik bir şekilde seçilmesi stratejik bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu çalışma, uluslararası pazar seçiminde karşılaşılan karmaşıklık ve belirsizlikleri ele almak için oransal bulanık küme teorisine dayalı entegre Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) modeli önermektedir. Bu amaçla, CRITIC ve TOPSIS yöntemleri, altı aday ülkeyi sekiz değerlendirme kriteri üzerinden değerlendirmek için yedi farklı yöntemle birleştirilmiştir. Önerilen metodoloji, üye olma, üye olmama ve tereddüt, derecelerini oran tabanlı bir yapıda temsil ederek uzman yargılarının daha sağlam bir şekilde modellenmesini sağlar. Farklı bulanık ortamlardaki alternatif sıralamalardaki farklılıkları gidermek için, nihai karar sağlayan Copeland Bütünleşik Sıralama yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca, Spearman Brown sıra korelasyon analizi, oransal ve klasik bulanık yöntemler arasında güçlü ila mükemmel pozitif korelasyonlar ortaya koyarak önerilen yaklaşımın güvenilirliğini ve tutarlılığını pekiştirmektedir. Bu çalışma, stratejik uluslararası pazar giriş planlaması için oransal bulanık küme uzantılarını nesnel ve telafi edici karar alma araçlarıyla birleştiren yeni bir hibrit ÇKKV çerçevesi sunarak literatüre katkıda bulunmaktadır. Uluslararası pazar seçimi bağlamında oransal bulanık CRITIC-TOPSIS metodolojisini uygulayan ilk çalışma olup, ihracat odaklı firmalar ve politika yapıcılar için pratik bilgiler sunmaktadır.