Ermeni harfli Kıpçak Türkçesinde söz dizimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN TAŞ
Danışman: GALİP GÜNER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihi oldukça eskiye uzanan ve son derece zengin bir dil olan Türkçenin dönemlerinden biri de Tarihî Kıpçak Türkçesidir. Bu dönemin kollarından biri olan Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi ile kayda geçirilen metinler, çalışmanın temel konusunu oluşturmuştur. Çalışma; genel bilgilerin yer aldığı birinci bölüm, kelime grupları ve cümle şeklinde üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde sırasıyla Kıpçaklar, Ermeniler, Ermeni-Kıpçak teması, Gregoryanlık, Gregoryan Kıpçaklar, Kıpçak Türkçesi, Ermeni alfabesinin oluşumu, Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi, Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi eserleri, Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi üzerine yapılan çalışmalar ile söz dizimi hakkında bazı görüşlere ve çalışmalara yer verilmiştir. Kelime grupları bölümünde; isim tamlamaları, sıfat tamlaması, fiilimsi grupları, bağlama grubu, edat grubu, tekrar grupları, ünvan grubu, ünlem grubu, birleşik fiil grubu ve kısaltma grupları değerlendirilmiştir. Cümle kısmında ise cümleler; yüklemin türüne göre, yüklemin yerine göre, yapılarına göre, bağlanışlarına göre ve anlamlarına göre olmak üzere beş ana başlık altında incelenmiştir. Gerek kelime grubu gerekse cümle bölümünde dönemin özelliklerini yansıtmak için cümle öneklerine yer verilmiş ve bu cümleler Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Bu çalışma ile farklı bir coğrafyada ve farklı bir alfabe ile yazıya geçirilen, pek çok sebepten dolayı kendine özgü özellikler barındıran Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesinin kelime grupları ile söz dizimsel özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca Eski Türkçe ve Tarihî Kıpçak Türkçesi dönemleri ile mukayese yapılarak benzerlikler, özellikle de farklılıklar ortaya çıkarılmaya böylece döneme dair dilsel verilere katkı sağlanmaya çalışılmıştır.