Arşiv Belgeleri Işığında Kuva-yı Milliye
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Cemile Yağmur
Danışman: Hikmet Zeki Kapcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İttihat Terakki Cemiyeti üyeleri, Osmanlı Devleti'ni ayakta tutabilmek için pek çok girişimde bulunmuştur. Ordunun gençleştirilmesi, askere alım usulleri, havacılık, donanma her alanda yapılandırma içine girmişlerdir. Ancak önce Trablusgarp ardından Balkan Savaşları yetersiz olan imkânların hızla tükenmesine yol açmıştır. Avrupalı Devletlerin her fırsatta müdahale bahanesi olan azınlıklar devletin başına bela olmuştur. İttihat ve Terakki Cemiyeti, Balkanlardaki komitacılık faaliyetleri ve azınlık ayaklanmalarında istihbaratın önemini görmüştür. İngilizler'in gizli servisine benzeyen bir teşkilat kurma kararı almışlardır. Teşkilat Balkanlarda komitacılık deneyimleri olan İttihat ve Terakki Cemiyetinin önde gelen isimlerinden oluşmuştur. Teşkilat-ı Mahsusa elemanları artık açıkça müdahale edecek gücü olmayan devletin hakkını aramıştır. Çevresinde ve Müslüman ahalinin olduğu bütün coğrafyalarda, istihbarat çalışmaları yapılmıştır. Yemen ve Trablusgarp'ta, İran ve Afganistan'da aktif olarak çalışmışlardır. Trablusgarp'ta İtalya'ya karşı açıkça savaş ilan edemeyen Osmanlı Devleti gayri nizami harp yapmıştır. Yerli halkı örgütleyen gönüllü subayların başarıları, Balkan Savaşları'nın çıkması, İtalya'nın ilhakıyla başarısız olmuştur. Osmanlı Devleti, son yüzyılı savaşarak geçirdiği Rusya'ya karşı Türk dünyası ile birleşerek Rusya'yı kuşatma altına almak için Afganistan ve İran eylem bölgesi olarak seçilmiştir. II. Meşrutiyet tarzı bir yenilik hareketini İran 'da yapılması için Alman yetkililer ile teşkilatlanma yapılmıştır. İran Kuva-yı Milliye Kumandanlığı teşkil edilmiş ve Ruslar'a karşı önemli başarılar kazanılmıştır. Ancak Almanların iki taraflı anlaşma yapmaları, İran Jandarmasının cepheden kaçması çabaları sonuçsuz bırakmıştır. Burada görevli subaylar Batı Trakya'ya geçmiş, Garbi Trakya Cumhuriyeti'ni kurmuşlardır. Buradaki subayların İran Kuva-yı Milliyesi'nde, Anadolu Kuva-yı Milliyesinde görev yapanlar olması dikkate şayandır. Kuva-yı Milliye Kumandanı, Kuva-yı Milliye Müfettişi gibi unvanlar kullanmışlardır. Anadolu Kuva-yı Milliye teşkilatı daha Mondros Mütarekesi yapılmadan oluşturulmuştur. Yurdun işgalden uzak görülen yerlerine gizli silah depoları yapmışlardır. Harbiye Nezareti Mütareke'nin ilgili maddesinden dolayı açıkça Kuva-yı Milliye'ye destek verememiş, gizli ödenek olarak yardımlarını yapmıştır. Kuva-yı Milliye gruplarına halkın her kesiminden vatanını seven her insan katılmıştır. Kuva-yı Milliye Kuvvetleri kaldırılana kadar önemli hizmetlerde bulunmuşlardır. Bir taraftan işgal kuvvetlerine diğer taraftan iç isyanlar ile mücadele etmiştir. Kuva-yı Milliye Kumandanı Çerkes Ethem Bey dışında, tüm Kuva-yı Milliye birlikleri düzenli orduda savaşmaya devam etmişlerdir. Anahtar kelimeler: Kuva-yı Milliye, Milli Mücadele, Düzenli Ordu'ya Geçiş