Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYKAĞAN COŞGUNARSLAN
Danışman: Emin Murat Canger
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Proton pompa inhibitörleri (PPİ) dünya çapında en sık reçete edilen ilaç gruplarından birisidir. Midedeki asit salınım yolunun son adımı olan proton pompasını inhibe ederek, uzun süreli anti asidik etki sağlarlar. Yan etkileri arasında B12, demir, kalsiyum ve magnezyumun gibi vitamin ve minerallerin yetersizliği bulunmaktadır. Son zamanlar yapılan çalışmalar PPİ kullanımı ve artmış kırık riski, artmış osteoporoz riski ve düşük kemik mineral yoğunluğu arasında anlamlı ilişkiler tanımlamıştır. PPİ kullanımının dental implantların başarısını negatif yönde etkilediğine dair çalışmalar mevcuttur, ancak PPİ kullanımının çene kemiklerine olan etkisi yeterince aydınlatılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, PPİ kullanan hastaların panoramik radyograflarını fraktal analiz ve panoramik morfometrik indeksler metotları ile inceleyip kontrol grubu ile karşılaştırarak, mandibulada görülen olası PPİ kaynaklı kemik değişikliklerini araştırmaktır. Bu çalışma anabilim dalımıza gelen hastaların radyolojik ve medikal kayıtları kullanılarak retrospektif olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubuna en az son 1 yıldır düzenli PPİ kullanan 201 hasta dahil edilirken, kontrol grubu herhangi bir rahatsızlığı bulunmayan 201 bireyden oluşuyordu. Fraktal analiz için ilgili alan 1 ramusun üst kısmından (Fraktal boyut 1 (FB1)), ilgili alan 2 anguler bölgeden (FB2), ilgili alan 3 mental foramenin anteriorundan (FB3), ilgili alan 4 (FB4) ramusun orta kısmının distalinden olacak şekilde 4 ilgili alan seçildi. Panoramik radyograflar üzerinden panoramik mandibular indeks (PMİ), mandibular kortikal kalınlık (MKK) ve Klemetti indeksi (Kİ) değerlendirmeleri yapıldı. Hastalar aynı zamanda cinsiyete, yaşa ve ilaç alt gruplarına göre de değerlendirildi. Kontrol grubu ile çalışma grubu arasında FB1, FB2, FB4, PMİ ölçümleri bakımından istatistiksel anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Kontrol grubu ile çalışma grubu arasında FB3, MKK ölçümleri bakımından istatistiksel anlamlı fark bulundu (p<0,05). FB3 ve MKK ölçümü kontrol grubunda daha yüksekti. Kontrol ve çalışma grupları arasında Kİ için istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktaydı (p<0,05). Kontrol grubunun çoğunluğu C1 indeksinde iken (%46,3) çalışma grubunun çoğunluğu C2 indeksindeydi (%51,2). Erkeklerin PPİ kullanımına bağlı değişikliklerden kadınlara göre daha fazla etkilendiği tespit edildi. 40-49 yaş ve 60 yaş ve üzeri hasta alt gruplarının PPİ kullanımına bağlı değişikliklerden diğer yaş gruplarına göre daha fazla etkilendiği tespit edildi. İlaç türleri arasında fraktal boyut değerleri açısından herhangi bir farklılık tespit edilmedi. Rabeprazol, diğer PPİ türlerine kıyasla daha olumsuz MKK ve Kİ değerleri ile ilişkilendirildi. Çalışmamızın bulgularına göre PPİ kullanan hastalarda, mental foramen bölgesindeki trabeküler ve kortikal kemikte kontrol grubuna kıyasla osteoporotik değişiklikler tespit edildi. Ancak ramus ve anguler bölgedeki trabeküler kemik yapısında herhangi bir farklılık bulunamadı. Diş hekimleri PPİ kullanan hastalarla karşılaştıklarında, PPİ'ın olası osteoporotik etkisini göz önünde bulundurmalıdır. Gelecekte daha çok hasta sayısına sahip, prospektif, gözlemsel olmayan, PPİ ilaçların doz ve kullanım süresini de değerlendirecek olan çalışmalar yürütülmelidir.