Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA AYDEMİR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sultan Taşcı
Eş Danışman: Muhammet Bayraktar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşlıları fiziksel, sosyal ve ruhsal yönden olumsuz etkileyen ve tedavi maliyetlerini arttıran bir sorun olan konstipasyonun etkin bir şekilde yönetimi önemlidir. Tamamlayıcı ve bütünleşik uygulamalar, hemşirelere ve konstipasyonu olan hastalara nonfarmakolojik, kolay ve güvenli bir müdahale seçeneği sunmaktadır. Bu çalışma, LI4, CV12, ST25 ve ST36 akupunktur noktalarına, her noktaya üç dk olmak üzere toplam 21 dk uygulanan akupresin, yaşlı bireylerin konstipasyon semptomları ve yaşam kalitesine olan etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma kalitatif ve kantitatif olmak üzere karma yöntemli, çift körlemeli, randomize, plasebo kontrollü, ön test-son test kontrol gruplu bir çalışmadır. Çalışmaya bir aile sağlığı merkezine başvuran ve konstipasyon tanısı konulan 65 yaş üstü, 41 akupres, 40 plasebo akupres grubuna olmak üzere 81 birey dahil edilmiştir. Çalışma öncesinde; etik kurul onayı, yaşlı bireylerin bilgilendirilmiş gönüllü olurları ve araştırmanın yapılabilmesi için gerekli olan diğer tüm izinler alınmıştır. Araştırmanın verileri; Birey Tanıtım Formu, Konstipasyon Değerlendirme Ölçeği (Constipation Assessment Scale/CAS), Konstipasyon Yaşam Kalitesi Ölçeği (KYKÖ), Visual Analog Skala (VAS), Birey İzlem Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak toplanmıştır. Akupres grubuna; 12 gün boyunca her gün akupres uygulaması, plasebo akupres grubuna ise aynı süre ve protokol doğrultusunda plasebo akupres uygulaması yapılmıştır. Akupres grubundaki bireyler ile uygulama sonunda bireysel derinlemesine görüşme yapılmıştır. Kantitatif veriler IBM SPSS Statistics for Windows 24.0 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Kantitatif verilerin değerlendirilmesinde; bağımsız gruplar t testi /Mann Whitney U testi, bağımlı gruplarda t testi, iki yönlü karma desenli ANOVA, çoklu regresyon analizi (enter yöntemi) kullanılmış ve p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Kalitatif verilerin değerlendirilmesinde betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulgularında; uygulama öncesinde değerlendirilen CAS birinci izlem puan ortalamaları açısından her iki grubun benzer olduğu, uygulamalar devam ederken alınan ikinci izlem ve uygulama sonrası alınan üçüncü izlem puanlarının akupres grubunda anlamlı derecede daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Uygulama öncesi VAS puan ortalamalarının her iki grup açısından benzer olduğu belirlenirken, uygulamalar sırasındaki ve sonrasındaki izlemlerde akupres grubunun defekasyonda zorlanma düzeyinin azalarak defekasyon konforunun arttığı ve gruplar arasındaki farkın ileri düzeyde anlamlı olduğu görülmüştür (p<0.001). Uygulama öncesinde KYKÖ puanlarının gruplar arasında benzer olduğu, uygulamalar sonrasında alının puan ortalamaları arasında gruplar arasında anlamlı düzeyde farklılık olduğu ve akupres grubunun KYKÖ puanlarının daha düşük, yaşam kalitelerinini daha iyi olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Çalışmadan elde edilen kalitatif bulgular da kantitatif bulguları destekler niteliktedir. Sonuç olarak; akupresin yaşlı bireylerde konstipasyon semptomları ve yaşam kalitesinde iyileşme sağladığı, defekasyon sıklığını ve defekasyon konforunu arttırdığı ve laksatif kullanımını azalttığı belirlenmiştir. Ciddi bir yan etki olmayan akupresin, yaşlı bireylerde sıklıkla gelişen konstipasyon problemi için, hemşireler, hastalar ve yakınları tarafından güvenle uygulanması önerilebilir.