Salnamelere Göre (1866-1908) Antakya

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Berlin Erdoğan

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Funda Demirtaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Salnâme, bir senelik hadiseleri topluca göstermek üzere tertip olunmuş eserler için kullanılmış bir tabirdir. Farsça sene demek olan sal ile yine Farsça mektup, kitap manasına gelen nâme kelimesinin birleştirilmiş şeklidir. Bu tabirin bu günkü karşılığı yıllıktır. Türklerde ilk resmi salnâme, Osmanlı Devleti'nde Tanzimat'ın ilanından sonra 1847 yılında yılda bir kez resmi devlet yıllığı (Salnâme-i Devlet-i Osmaniye) olarak yayınlanmaya başlandı. Bazı nazırların kendilerine bağlı kuruluşların kanuni statülerini belirtmek, daireleri yöneten görevlilerin isimlerini tespit etmek için yayınladığı nezaret salnameleri ise devlet ve vilayet yıllıkları gibi düzenli yayınlanamadı. İlk vilayet yıllıkları Bosna, Halep, Trabzon, Diyarbakır, Hüdavendigar (Bursa), Konya, Kastamonu merkezlerinde 1869- 1870 yıllarında çıkarılmaya başlandı. Osmanlı Şehir Tarihi araştırmalarında vilayet salnâmelerinin önemi büyüktür. Osmanlı Vilayetlerinin tarihî, coğrafî, ilmî, iktisadî, siyasî, askerî ve kültürel yapısı hakkında birinci elden bilgiler içeren vilayet salnâmelerinin en önemli özelliği, Osmanlı şehir ve kasabaları hakkında doğru ve tarafsız bilgiler vermesidir. Osmanlı dönemi yerleşim merkezlerinde bulunan kurumlar, türbeler, mahalle ve köyler, hane ve nüfus sayıları, konuşulan diller, dinî ve etnik taifeler hakkında oldukça sade bilgiler ihtiva eden vilayet salnâmeleri, şehir monografileri açısından kıymetli verilere sahiptir. Bu çalışmada Antakya'dan yola çıkılarak Osmanlı Devleti'yle ilgili genel; Antakya ile ilgili özel bilgiler bulmak mümkündür. Tanzimat sonrası idarî alanda yapılan değişikliklerin taşradaki etkileri; kazaların idarî taksimatı, askerî, adlî, sosyal ve kültürel yapısı gibi genel bilgilerle birlikte; Antakya'nın idarî, demografik, sosyal, kültürel, dinî, iktisadî askerî ve adlî yapısıyla ilgili özel bilgilere ulaşılabilmektedir. Anahtar Kelimeler: Antakya, Halep, Sâlnâme, Osmanlı Devleti.