Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: REMZİYE İLGÜZ
Danışman: Neslihan Öner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:DÜRTÜSELLİĞİN ALKOLSÜZ İÇECEK BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE ETKİLERİ Remziye İLGÜZ Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Kasım 2025 Danışman: Doç. Dr. Neslihan ÖNER ÖZET Modern beslenme alışkanlıklarında önemli yer tutan şekerle tatlandırılmış ve kafeinli içeceklerin bağımlılık benzeri davranışlar oluşturabildiği bilinmesine rağmen, dürtüselliğin bu tür bağımlılık üzerindeki rolünü doğrudan ele alan araştırmalar sınırlıdır. Bu doğrultuda araştırma, temel bir kişilik özelliği olan dürtüselliğin alkolsüz içecek bağımlılığı puanlarını ne ölçüde etkilediğini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Kesitsel tasarımla Mayıs-Eylül 2025 tarihleri arasında çevrim içi olarak yürütülen çalışmaya 18-67 yaş aralığında toplam 609 katılımcı dahil edilmiş; veriler sosyodemografik formun yanı sıra Dürtüsel Davranış Ölçeği Kısa Formu (S-UPPS-P), Alkolsüz İçecek Bağımlılığı Ölçeği (SDAS) ve İçecek Tüketim Anketi (BEVQ-15) ile toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 29,24±9,86 yıl, Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalaması 24,07±4,40 kg/m²'dir. Korelasyon analizlerinde toplam dürtüsellik puanı ile SDAS toplam puanı arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (r= 0,234; p 0,05). Bulgular, özellikle duygulanıma bağlı dürtüsellik bileşenlerinin (negatif ve pozitif sıkışıklık, heyecan arayışı) alkolsüz içecek bağımlılığıyla daha güçlü ilişkili olduğunu göstermektedir. Çalışma, şekerli ve gazlı içecek tüketiminde psikolojik faktörlerin belirleyici olduğunu ve bu alanda müdahale programlarının yalnızca beslenme davranışına değil, aynı zamanda dürtüsellik ve özdenetim süreçlerine yönelik tasarlanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Dürtüsellik; S-UPPS-P; Alkolsüz İçecek Bağımlılığı; SDAS; BEVQ-15