Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABİA SAY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mahmut Kaplan
Eş Danışman: Kevser Karaman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karamuk, dikenli çalı formunda yetişen ve mavi mor rengi ile başta antisiyoninler olmak üzere biyoaktif bileşenlerce oldukça zengin olan tıbbi ve aromatik bitki ailesinin bir üyesidir. Genel olarak çeşitli hastalıkların tedavisi veya önlenmesinde gıda takviyesi olarak toz ya da sıvı ekstre şeklinde yaygın kullanımı vardır. Bu çalışmada, karamuk bitkisinden toplanan meyvelerin farklı ekstraksiyon koşullarında elde edilen ekstraktların temel biyokimyasal özelliklerinin araştırılması ve proses şartlarının çalışılan parametreler üzerindeki etkisinin yaygın bir kullanımı olan tepki yüzey yöntemi ile modellenerek optimum ekstraksiyon koşullarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın başlangıcında ekstraksiyon solventinin belirlenmesi amacıyla, kafes karışım deneme tasarımını kullanılarak üç farklı solvent ile (etanol, metanol ve su) ekstraksiyon işlemi yapılmış ve tasarımın optimizasyon prosedürü kullanılarak maksimum biyoaktivite sergileyen solvent karışımı ortaya konmuştur. Bu amaçla örneklerin toplam fenolik madde, antioksidan ve antiradikal kapasite ile toplam antosiyanin içerikleri tepki olarak çalışılmış ve çok faktörlü optimizasyon ile her bir biyoaktif parametrenin en yüksek değerinin elde edildiği solvent karışımı %70 metanol ve %30 su olarak belirlenmiştir. Daha sonra farklı ekstraksiyon koşullarınının etkisi araştırma amacıyla merkezi tümleşik deneme tasarımı kullanılmış ve proses değişkeni olarak sıvı/katı seviyesi (50-100 mL/g), ekstraksiyon süresi (10-90 dk) ve sıcaklığı seçilerek (25-75 ºC) bu değişkenlerin temel biyoaktif özellikler (toplam fenolik madde, toplam flavonoid madde, toplam antosiyanin madde miktarı, kondense tannin içeriği, DPPH ve ABTS radikali süpürme aktivitesi, demir indirgeme ve fosfomolibden yöntemi ile antioksidan kapasite ve linoleik asit oksidasyon inhibisyon aktivitesi) üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Örneklerin toplam fenolik madde miktarı 80,76-110,92 mg GAE/g, toplam flavonoid madde miktarı 77,71-120,35 mg KE/g, kondanse tannin miktarı 50,50-62,14 mg KE/g ve toplam antosiyanin miktarı 2,75-3,21 mg/g aralığında tespit edilmiş olup, DPPH radikali süpürme aktivitesi %25,02-63,09, ABTS radikali süpürme aktivitesi ise 122,48-256,09 μgTE/g aralığında belirlenmiştir. Antioksidan kapasite değerleri ise demir indirgeme yöntemi için 66,12-110,83 mgAAE/kg aralığında, fosfomolibden yöntemi için 108,88-137,36 mgAAE/g aralığında, linolek asit oksidasyon inhibisyon değerleri ise %85,69-89,72 aralığında tespit edilmiştir. Genel olarak sıvı/katı seviyesindeki artış ile ekstraksiyon süre ve sıcaklığının artışı örneklerin biyoaktif değerlerinin yükselmesini sağlamıştır.