Azerbaycan Türkçesinde kelime gruplarının söz dizimindeki yeri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE İPEKSOY
Danışman: GÖKÇE YÜKSELEN PELER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Azerbaycan Türkçesi; zengin edebiyatı ve dil özellikleriyle Türkoloji dünyasında araştırılmaya, birçok yönüyle incelenmeye gerek duyulan bir lehçe durumundadır. Azerbaycan Türkçesinde söz dizimi alanı ile ilgili yapılan birçok çalışma bulunmaktadır. Bu tür çalışmalar, Azerbaycan Türkçesinin çağdaş Türk lehçeleri içinde benzer veya karakteristik özelliklerinin ortaya konması açısından önem taşımaktadır. Dilin gramerinin önemli bir parçası olan kelime grupları hakkında yapılan çalışmalarda cümleler üzerinden ilerlenmektedir. Cümle örnekleri üzerinden ilerlenmesi çalışmanın amacına ulaşmasını daha iyi sağlamaktadır. Bu çalışmada kullanılan cümleler; Hüseyin Cavid, Cafer Cabbarlı ve İlyas Efendiyev'in eserlerinden seçilmiştir. Bu eserlerin ele alınmasındaki sebep, Azerbaycan edebiyatının seçili yazarlarının ve şairlerinin kaleminden çıkmış olmasıdır. Bunun yanında bu üç sanatçının eserlerinin türünün çeşitli olması ve sanatçıların bu türlerin gelişmesinde katkılarının büyük olması da yer almaktadır. Bu çalışmada Azerbaycan Türkçesinde cümlenin unsurlarının hangi kelime gruplarından oluştuğunun gösterilmesi hedeflenmektedir. Bu çözümlemelerde parantezleme yöntemi kullanılmaktadır. Kelime grupları, incelenen cümlelerde farklılıklar göstermektedir. Bir kelime grubunun içerisinde farklı kelime grupları da ortaya çıkmaktadır. Cümlenin unsurlarında bulunan kelime gruplarının metinlerde kullanılış biçimine, cümle içerisindeki yerlerine dikkat çekmek için bu konunun ayrıntılı bir şekilde ele alınması gerektiği düşünülmüştür. Anahtar Sözcükler: Azerbaycan Türkçesi, Türkiye Türkçesi, söz dizimi, kelime grupları, parantezleme yöntemi