Babürnâme'de söz yapımı: İsimler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL ÖZLÜ
Danışman: Galip Güner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkçe yapısı itibariyle eklemeli diller sınıfındadır. Kökler üzerine çeşitli yapım eklerinin gelmesiyle söz varlığı meydana gelmiştir. Türkçenin kendi bünyesindeki bu eklerin bir kısmı tarihisüreç içerisinde fonolojik ve morfolojik birtakım değişiklikler göstererek yeni bir şekil kazanırken, bir kısmı da öz yapısını korumuştur. Dolayısıyla her dönemin kendine özgü yapısı olabilmektedir. Bu açıdan bakıldığında dönemler arası farkların tespiti ve dilin gelişim sürecinin ortaya konulması açısından söz yapımı çalışmaları oldukça önem arz etmektedir. Bu çalışmada ise yalnız Çağatay edebiyatının değil, Türk edebiyatının da hatırat türündeki en önemli eserlerinden birisi olan Babürnâme'nin söz yapımı isimler bağlamında ele alınmıştır. Böylece söz yapımı çalışmalarına ek bir kaynak imkânı sunularak katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu çalışma "1. Giriş, 2. Söz Yapımı: İsimler, 3. Dizinler" olmak üzere üç ana bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Çağatay Türkçesi, Babür'ün hayatı ve eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. Söz Yapımı: İsimler bölümü ortaya konulurken ilk olarak W. M. Thackston'un 3 cilt olarak hazırlamış olduğu Baburnama adlı eseri taranarak türemiş olan adlar tespit edilmiştir. Tespit edilen bu sözcükler "1. Addan Ad Yapım Ekleri, 2. Eylemden Ad Yapım Ekleri" olmak üzere iki alt başlıkta incelenmiştir. İlk olarak addan ad ve eylemden ad türetme ekleri hakkında bilgiler verilmiştir. Sonrasında ise sözcükler üzerinden eklerin işlevleri tespit edilmiştir. Tespit edilen bu işlevlerden hareketle de örnekler verilmiştir. İncelemede ele alınan sözcüklerin köken bilgisi ortaya konulurken öncelikli olarak etimoloji sözlükleri esas alınmakla birlikte tarihi Türk lehçeleri üzerine hazırlanmış olan gramer kitaplarından da yararlanılmıştır. Dizinler bölümü üç alt kısımdan oluşmaktadır. Madde Başı Sözcükler Dizini ile madde başı sözcükler ve sayfa numaraları gösterilmiştir. Kökteş Sözcükler Dizini ile aynı kökten türemiş olan ve kök ailesi olarak da nitelendirilen sözcükler bir bütün olarak gösterilmeye çalışılmıştır. Türetme Ekleri ve Türetilen Sözcükler Dizini'yle ise Söz Yapımı: İsimler bölümünde yer alan türetme ekleri ve bu eklerle türetilmiş olan sözcüklerin listesi verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Çağatay Türkçesi, Babür, Babürnâme, Söz Yapımı, Babürnâme'de Söz Yapımı.