Holstein Irkı Sığırlarda Memenin Termografik İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Temel Bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Şenay Sümengen
Danışman: İsmail Hakkı Nur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezde, sağmal ineklerde glandula mammaria dokusunun infrared termografi yöntemiyle değerlendirilmesi ve sağım öncesi ile sağım sonrası glandula mammaria yüzey sıcaklıklarında meydana gelen değişikliklerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, rektal vücut sıcaklığı ile glandula mammaria yüzey sıcaklığı arasındaki korelasyonun ortaya konması da çalışmanın hedefleri arasındadır. Çalışma, laktasyon döneminde bulunan 50 Holstein ırkı inek üzerinde gerçekleştirilmiştir. Hayvanların sağım öncesi ve sonrası dönemlerinde corpus mammae ve papilla mammae bölgelerinin maksimum, minimum ve ortalama yüzey sıcaklıkları termal kamera kullanılarak ölçülmüş; aynı zamanda rektal sıcaklık değerleri kaydedilmiştir. Elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edilmiş ve glandula mammaria yönleri (ön/arka, sağ/sol) ile anatomik bölgeler arasında karşılaştırmalar yapılmıştır. Bulgulardan elde edilen sonuçlara göre, sağım sonrası glandula mammaria yüzey sıcaklıklarında sağım öncesine kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalma tespit edilmiştir (P < 0,001). Arka corpus mammae bölgelerinin, ön corpus mammae bölgelerine göre hem sağım öncesi hem de sağım sonrası dönemde daha yüksek sıcaklık değerlerine sahip olduğu saptanmıştır (P < 0,05). Ayrıca, corpus mammae ile papilla mammae arasında ortalama 3–4 °C'lik sıcaklık farkı gözlenmiştir. Bu farkın, bölgesel kanlanma farklılıkları ve fonksiyonel özelliklerden kaynaklandığı düşünülmektedir. Bunun yanı sıra, rektal vücut sıcaklığı ile glandula mammaria yüzey sıcaklıkları arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = 0,62, P < 0,01). Bu bulgu, termal yüzey ölçümlerinin sadece lokal değil, sistemik sıcaklık değişimlerini de yansıtabileceğini göstermektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda, infrared termografi yöntemi; sağmal ineklerde glandula mammaria sağlığının izlenmesinde, erken dönemde inflamasyonun belirlenmesinde ve subklinik mastitis gibi gizli seyreden hastalıkların teşhisinde destekleyici bir araç olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte, yöntemin güvenilirliğinin artırılması adına, çevresel faktörlerin kontrol altında tutulduğu ve çekim protokollerinin standardize edildiği koşullarda, termografinin sahada uygulanabilirliği oldukça yüksektir. Anahtar Kelimeler: Holstein inek; Glandula mammaria; Termografi.