Babürnâme'de söz yapımı: Fiiller


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE ERARSLAN

Danışman: Galip Güner

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Babürnâme'de Söz Yapımı: Fiiller isimli bu çalışma Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Eski Türk Dili Bilim Dalı'na yüksek lisans tezi olarak sunulmak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmamız, "Çağatayca ve Çağatay Edebiyatı, Söz Yapımı: Fiiller" olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde; Çağatay Adı ve Çağatay Edebiyatı, Babür, Babür'ün Edebî Yönü, Babürnâme hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra Babürnâme'deki fiillerden elde edilen veriler Söz Yapımı: Fiiller bölümünde "1. İsimden Fiil Yapım Ekleri ve 2. Fiilden Fiil Yapım Ekleri" olmak üzere iki alt bölümde incelenmiştir. Söz Yapımı bölümü, Thackston'un hazırlamış olduğu transkripsiyonlu Babürnâme metni taranarak elde edilen türemiş fiiller fişlenerek oluşturulmuştur. Elde edilen veriler analiz edilerek türeyiş biçimine göre sınıflandırılarak incelenmiştir. Türemiş fiiller ortaya konulurken eklere göre bir tasnif yapılmıştır. Fiil yapım ekleri verildikten sonra eklerin görev ve işlevleri hakkında bilgi verilmiştir. Birden fazla işlevli ekler belirtilmiştir. Tespit edilen işleve göre örnekler ortaya konulmuştur. Verilen örnekler yapı bakımından incelenmiştir. Türemiş fiilin anlamı verildikten sonra parantez içinde fiilin türeme biçimini gösteren etimolojik tahlil yapılmıştır. Bu örneklerin sayfa numaralarıyla birlikte taşıdıkları anlamlar da belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çağatay Türkçesi, babürnâme, fiiller, yapım, etimoloji.