Endülüslü Ebû İshak el-İlbirî ve Divanı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, --, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Kenan Yeniceli

Danışman: Halim Öznurhan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ebû İshâk el-İlbîrî, Müslümanların büyük bir medeniyet kurdukları Endülüs'te yaşamış bir şairdir. el-İlbîrî, edebî çevreler tarafından Endülüs zühd şiirinin en önemli şairlerinden biri kabul edilmiştir. Zâhid bir kişiliğe sahip olan el-İlbîrî, fıkıh ve hadis alanında âlim bir zat olup Endülüs idarî teşkilatında farklı görevler de üstlenmiştir. el-İlbîrî'nin dîvânında başta zühd olmak üzere mersiye, medih, fahr, hiciv gibi çeşitli konulara ait şiirler bulunmakla birlikte o, daha çok söylemiş olduğu zühd temalı şiirleri ile tanınmıştır. Dünya hayatının fâniliği, ihtiyarlık, ölüm, nefsi kınama, günahlardan pişmanlık, tövbe, Allah'ın rahmetini ümit etme, kabirlerden ve geçmiş milletlerden ibret alma, ahiret hayatı, takva, ibadete ve ilme teşvik etme gibi konular el-İlbîrî'nin zühd temalı şiirlerinde en çok değinilen hususları oluşturmuştur. O, Endülüs zühd şiirine hem şiirleriyle hem de üslûbuyla katkı sunarak gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır. Münzevî bir zühd anlayışına sahip olmayan el-İlbîrî, şiirleriyle toplumsal hayatta aktif bir yaşam sürmüştür. Şiirleri, yaşadığı dönemin birtakım sosyal ve siyasî olaylarını aydınlatması yönünden araştırmacıların ilgi odağı olmuştur. el-İlbîrî'nin şiir dili, toplumun geneline hitap etmesi açısından sade ve akıcı bir üslupla öne çıkmıştır. İrşâd ve vaaz niteliğindeki kimi şiirleri, dilden dile dolaşarak insanlar arasında yaygınlık kazanmıştır. Bu çalışmada, Ebû İshâk el-İlbîrî'nin hayatı ile dîvânından hareketle şiirleri, muhteva ve şekil yönünden incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Endülüs, Ebû İshâk el-İlbîrî, zühd, dîvân, şiir.