Kırgızistan-Tokmak-Burana'daki Taş Balballar


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İsrafil Mutlu

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sultan Murat TOPÇU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kırgızistan Tokmak-Burana Açık Hava Müzesi Balbalları konu olarak seçilmiştir. Balbalların dikiliş amacı , anlamı ve neleri düşündürdükleri konusu üzerinde durulmuştır. Balballar üzerine birçok araştırma yapılmasına rağmen, Burana açık hava müzesindeki balballar toplu şekilde ele alınmamıştır. Bu çalışmada ilk defa Burana Açık Hava Müzesindeki balballar yerinde görülerek toplu bir şekilde envanterlenmiş, fotoğrafları alınmış ve değerlendirilmiştir. Çalışmanın meydana getirilmesinde iki aşama izlenmiştir. Bunlardan birincisi kaynakların tespit edilmesi ve kaynaklarda geçen balbalların belirlenmesi aşamasıdır. Dünyanın en eski milletlerinden biri olan Türk kavmi, zaman içerisinde kendine has bir kültür meydana getirmiş ve bu kültürü sayesinde yeryüzündeki diğer toplumlardan ayrılmıştır. Bugün özellikle Orta Asya'da Türklerin yaşamış olduğu bütün coğrafyada, taştan yapılmış ve Türk yurdunu sembolize eder nitelikte sanat abideleriyle, yani taş heykel ve balballarla karşılaşmak mümkündür. Nasılki, Mısır dendiği zaman akla ilk olarak ve büyük bir tarihi sanat abidesi olan piramitler geliyorsa, Türk yurdu dendiği zaman da akla ilk gelen, coğrafyasının her yerine yerleştirdiği, taştan işlenmiş sanat abideleri, taş heykeller ve balballardır. Çalışmamız 5 bölümden oluşmaktadır: 1. Bölümde balballın tanımı tarihi ve nerelerde görüldüğü saptanmıştır. Bu bölümde Kırgızistan Tokmak-Burananın tarihi hakkında bilgi verilmiş ve kaynaklar tanıtılmıştır. 2.Bölümde ölüm gömme adeti, balbal dikme geleneği, kurganlar, cenaze merasimleri açıklanmıştır. 3.Bölümde balbalların tanımlamaları yapılmış, tipolojisi tespit edilmiş, süsleme ve figürleri açıklanmıştır. Taşların hangi teknikle yapıldığı hakkında bilgiler verilmiş olup fotoğraflarla gösterilmiştir. 4.Bölüm ise değerlendirme kısmından oluşmaktadır. Genel olarak balbalların tipolojisi 2 ana başlık olarak verilmiştir. Bu tipoloji figürlü balballar, figürsüz balballar ve figürlü balballar; erkek figürlü ve kadın figürlü olarak değerlendirilmiştir. 5.Bölüm sonuç kısmından oluşmaktadır. İncelediğimiz balballar Türk kültürünün yansıması sonucu ortaya çıkmıştır. Balballar üzerinde işlenen figürler güç ve kahramanlığın sembolüdür. Çalışmamız boyunca elde edilen bilgiler toplu bir şekilde burada açıklanmıştır. Anahtar kelimeler: Kırgıziskan, Tokmak-Burana,Taş balbal.