Sıraç Alevilerinde ölüm fenomeni

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, AVRASYA ARAŞTIRMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜVEN KARAKÖSE

Danışman: Ali Selçuk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsan hayatında ki önemli üç geçiş evresinden sonuncusu ölüm geçiş dönemidir. Ölüm, insanın bilinmeyen bir konuma ulaşmasını sağlamaktadır. Bu bağlamda, bilinmeyen olan insanoğlu için her dönemde korkutucu ve kaçınılmaya çalışılan bir durum haline dönüşmüştür ve çevresinde inanmalar, kaçınmalar ve birtakım pratikler meydana getirmiştir. Türk toplumlarında, geçiş dönemleri çok çeşitli gelenekler, ritüeller ve sözlü kültür öğeleri ile bezenmiştir. Dünya'nın geçirdiği toplumsal ve kültürel değişimlere rağmen ilk gelenekler dahi gömlek değiştirerek varlığını korumayı ve günümüze kadar ulaşmayı başarmışlardır. Bu çalışmada, Anadolu'nun ender topluluklarından biri olan Anşa Bacılı Sıraçları'nın ölüm, ölüme bakış ve ölüm olgusu ele alınmaya çalışılmıştır. Ölüm etrafında toplanan adetler, dini uygulamalar ve pratikler üzerinde durulmuştur. Sıraçların ölüm öncesi ve sonrası ölen kişiye yapılan uygulamalar anlaşılmaya ve bu uygulamaların menşei araştırılmaya bu çerçevede yorumlanmaya çalışılmıştır. Çalışmamız alan araştırması kurallarına uygun bir şekilde; Tokat, Amasya, Yozgat ve Sivas illerinde, önceden belirlediğimiz Anşa Bacılı olan sekiz Sıraç köyünde yapılan derinlemesine görüşmeler sonucunda sözlü kaynaklardan elde edilen bilgiler ışığında meydana gelmiştir. Araştırmamızda, topluluk içerisinde eski Türk inanç izleri ve Anadolu kültüründe ki inançlar ile benzerlikleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Ölüm, Geçiş dönemi, Sıraç, İnanış