1980 sonrası çağdaş Türk resim sanatında köpek temsili ve uygulama temelli bir araştırma örneği
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, RESİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ CAN TAŞKAN
Danışman: Özlem Gök
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, köpek figürünün çağdaş Türk resim sanatındaki temsiline odaklanmakta ve bu temsili, kültürel, etik ve sanatsal bağlamlarda disiplinlerarası bir yaklaşımla incelemektedir. Köpeğin sanattaki görünürlüğü tarihsel olarak süreklilik taşısa da çağdaş Türk resminde bu figürün toplumsal, bireysel ve simgesel katmanlardaki konumu yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışma, hayvan temsiline dair görsel, kavramsal ve kültürel okumaları bir araya getirerek köpek figürünün yalnızca bir motif değil; aynı zamanda bir temsil nesnesi, bir öteki ve etik muhatap olarak nasıl ele alındığını tartışmaya açmaktadır. Araştırma kapsamında, 1980 sonrası dönemde üretim yapan on çağdaş sanatçının (Mehmet Güleryüz, Yüksel Arslan, Orhan Umut, Ali Elmacı, Gözde İlkin, Lütfü Kaplanoğlu, Oktay Anılanmert, Mustafa Horasan, İrfan Önürmen ve Balkan Naci İslimyeli) yapıtlarında köpek temsili analiz edilmiştir. Bu figürün taşıdığı kültürel kodlar, toplumsal göndermeler ve psikolojik alt metinler çözümlenmiştir. Kuramsal çerçevede Jacques Derrida'nın hayvanın dili ve sessizliği üzerine düşünceleri ile Emmanuel Levinas'ın "öteki" ve "yüz" kavramları merkeze alınmıştır. Temsilin etik boyutu, sanat yapıtlarındaki görsel dilin sınırlarıyla birlikte değerlendirilmiş; metinlerarasılık kuramı aracılığıyla sinema ve resim arasındaki geçişlilikler incelenmiştir. Tezin uygulama bölümünde, Sivas (2014) filmindeki köpek figürü temel alınarak geliştirilen resimsel üretimler, sanatçının otobiyografik belleğiyle birleşerek yeni bir görsel anlatı sunmaktadır. Bu bağlamda tez hem görsel kültür kuramına hem de sanat temelli araştırmalara katkı sunmayı amaçlamakta; insan-hayvan ilişkisine dair sanatsal temsilin olanaklarını eleştirel ve yaratıcı bir düzlemde tartışmaya açmaktadır. Anahtar Kelimeler: Hayvan temsili, türlerarası etik, temsil kuramı, metinlerarasılık, sanat temelli araştırma, sinema-resim ilişkisi, çağdaş sanat eleştirisi.