Zizyphus jujuba’nın farklı ekstrelerinin pankreatik beta hücrelerinde insülin salımı ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sedat Gulay
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mükerrem Betül AYCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Zizyphus türleri geleneksel halk ilacı olarak kullanılan bitkilerdir. Sindirim rahatsızlıkları, karaciğer rahatsızlıkları, obezite, üriner sıkıntılar, deri enfeksiyonları, ateş, diyabet, diyare ve uykusuzluk gibi birçok rahatsızlığın tedavisinde kullanılmaktadır. Türkiye?de bazı bölgelerde Zizyphus jujuba yaprakları hipoglisemik etkisinden dolayı kullanılmaktadır. Bu çalışmada Zizyphus jujuba yaprak ve meyvelerinin insülin sekrete eden pankreatik beta hücreleri üzerinde insülin sekresyonu ve miktarı üzerine etkisi üzerinden hipoglisemik etkinlik mekanizmasının aydınlatılması amaçlanmıştır. Çalışmada Beta-TC-6 pankreatik beta hücrelerinde insülin sekresyonu 11.1mM glukoz ile tetiklendi ve Zizyphus jujuba?nın yaprak ve meyvelerinin metanol, etil asetat ve sulu ekstrelerinde (250-500-1000 µg/ml dozlarında) insulin sekresyonu üzerine etkileri ticari insulin kiti (Cat.# EZRMI-13K) ile kit prosedürüne gore ölçülerek karşılaştırıldı. Pozitif kontrol olarak insülin sekretagogu olan gliklazid (10,100 ve 1000 µg/mL) kullanıldı. Çalışmada kullanılan ekstrelerin insülin seviyelerini artırdığı ve bu etkinin bazılarında doza bağımlı oldukları gözlendi. Ayrıca pankreatik beta hücrelerinin glukoz ile tetiklenme sonucu salgılanan insülin miktarının düştüğü zamanlarda (özellikle 4. saat), Zizyphus jujuba?dan elde edilen ekstrelerin insülin miktarını artırdığı gözlendi. Zizyphus jujuba?dan elde edilen sırayla yaprak metanol 500 µg/mL ve meyve etilasetat 500 µg/mL ekstrelerinin insülin düzeylerini anlamlı derecede artırdığı görüldü. Bunları sırayla yaprak infüzyon 500 µg/mL, meyve metanol 500 µg/mL, yaprak etilasetat 500 µg/mL izlemektedir. Sonuç olarak, Zizyphus jujuba ekstrelerinin pankreatik beta hücreleri üzerinde insülin miktarını artırıcı etkisi görüldü ve bu sonuçlara bakılarak hipoglisemik etki mekanizmasının sekretagog olarak veya insülin sentezini artırarak gerçekleştirdiği kanaatine varıldı. Ekstrelerin hipoglisemik etkinliğini içeriğindeki hangi bileşenlere bağlı olarak gösterdiği hususunda ve insülin düzeylerini hangi moleküler mekanizmalar üzerinden tetiklediği hususunda daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Zizyphus jujuba; diyabet; insülin; pankreatik-beta hücre dizisi; hipoglisemi