Endemik Centaurea Lycaonica Boiss. & Heldr. Bitkisinin servikal kanser hücre hattında sitotoksik ve apoptotik etkilerinin araştırması.

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAFA EMİNOĞLU

Danışman: Ayşe Kübra Karaboğa Arslan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dünyada kadınlar arasında en sık görülen dördüncü kanser türü olan serviks kanseri yüksek morbidite ve mortalite düzeyi ile önemli bir halk sorunu olmaya devam etmektedir. Dünyada geniş bir dağılım gösteren Asteraceae familyası üyelerinden Centaurea cinsi Türkiye'de birçok endemik türle varlığını göstermektedir. Literatürde farklı Centaurea türlerine ait antimikrobiyal ve antioksidan gibi farklı aktivitelere ait etki mekanizmalarına ilişkin çalışmalar bulunmasına rağmen türlerin, kanser hücreleri üzerindeki etkileri konusunda çok az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada, ülkemizde İç Anadolu Bölgesi'nde endemik olarak yetişen Centaurea lycaonica türünün toprak üstü kısmından elde edilen metanol (CHM) ve diklorometan (CHD) ekstrelerinin, insan serviks karsinoma kökenli HeLa hücre hattı üzerine, potansiyel sitotoksik etkisi Sulforhodamin B (SRB) canlılılık testi ve xCELLigence Gerçek Zamanlı Hücre Analiz sistemi (GZHA) ile ve apoptotik etkisi, Kaspaz-3, Kaspaz-9, Bax ve Bcl-2 proteinlerinin tayini ELISA kitleri kullanılarak araştırıldı. Sonuç olarak, CHD ve CHM'nin HeLa hücrelerinin canlılığı üzerindeki etkisi SRB testi kullanarak IC50 değerleri sırayla 39,27 µg/ml, 516,50 µg/ml ve xCELLigence GZHA sistemi kullanarak CHD'nin IC50 değeri 60,89 µg/ml olarak hesaplandı. CHD için 30, 100 µg/ml ve CHM için 240 µg/ml konsantrasyonlarda, HeLa hücre hattında Kaspaz-3 ile Kaspaz-9 aktivitesinde ve Bax/Bcl-2 oranında artış izlendi. Hesaplanan IC50 değerleri, doksorubisin IC50 değeri ile karşılaştırıldığında kabul edilebilir sınırlarda olduğu ve belirtilen konsantrasyonların apoptotik hücre ölümünü belirgin olarak indüklediği ve CHD ve CHM sitotoksik etkiye sahip olduğu tespit edildi. Çalışmanın, Centaurea L. türlerinin araştırılması, etkili bileşenlerinin belirlenmesi, etki mekanizmalarının aydınlatılması gibi ileri düzeydeki çalışmaları teşvik edeceği düşünülmektedir.