Psikanalitik Film Eleştirisi Bağlamında Filmsel Mekan Tasarımı İle Kahramanın Benliği Arasındaki İlişki

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Radyo, Televizyon ve Sinema, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hayati Demir

Danışman: Burak Medin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, benliğin inşasında mekân kavramının etkisi anlamak amacıyla yapılmıştır. Bu tez, film karakterinin benlik yapısını çözümlemek amacıyla mekânın işaret ettiği psikanalitik kavramları araştırmış ve örnek film analizleriyle bu sonuçlar açıklanmıştır. Tezin ilk bölümünde yer alan Topografik Kuram, Yapısal Kişilik Kuramı ve Psikoseksüel Kişilik Kuramı'ndan hareketle, bu ilişkinin boyutlarını ortaya çıkarmak adına benlik kavramı açıklanmıştır. Tezin ikinci kısmında ise mekân kavramı hem kendi başına bir kavram hem de sinemasal anlamda ele alınmıştır. Tezin üçüncü ve son bölümünde ise psikanalitik anlamda incelenmeye değer bulunan ve hedeflenen ilişkiyi açığa çıkarmak amacıyla örnek filmlerin analizleri yapılmıştır. Mekân ve benlik arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve bu iki kavram arasındaki çok boyutlu ilişkiye dair bir yorum getirmek amacıyla amaçsal örneklem tekniğine göre seçilen "Anayurt Oteli", "Başlangıç", "Cinnet", "Matrix" ve "John Malkovich Olmak" isimli filmler psikanalitik film çözümlemesi yöntemiyle ele alınmıştır. Çözümlemeler sonrası bu filmler ışığında benlik kavramının, mekânsal iletişim anlamında temsiller sunduğu anlaşılmıştır. Mekanı oluşturan unsurların, benlik ile arasında işlevsel açıdan karşılıklı bir ilişki içerisinde olduğu idrak edilmiştir. Karakterin benliğinin inşasında mekan ile çok yönlü bir ilişki kurulduğu fark edilmiştir. Filmde benlik ve mekânın arasındaki ilişkinin bir bütün olarak benlik tasarımının ortaya çıkmasında etkili olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sinema, Benlik, Mekân, Psikanalitik Film Çözümlemesi