Yapay Zekâ ve Günümüz Sanatı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, RESİM ANASANAT DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜL BİLGE
Danışman: Özlem Gök
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, yapay zekânın günümüz sanat alanındaki konumunu felsefi, estetik ve teknolojik boyutlarıyla ele alarak, yapay zekâ ile üretilen görsel içeriklerin sanat olarak kabul edilip edilemeyeceği sorusu etrafında şekillenmektedir. Sanat tarihinde teknolojik gelişmelerle ortaya çıkan kırılma noktalarından yola çıkılarak, günümüz sanat ortamında yapay zekânın etkisi tarihsel bir bağlama yerleştirilmiş ve sanatın dönüşen doğası değerlendirilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın temel problemi, yapay zekâ ile üretilen içeriklerin sanat olarak tanımlanıp tanımlanamayacağı ve tanımlanabiliyorsa hangi ölçütlere göre değerlendirilmesi gerektiğidir. Araştırmanın üç alt problemi bulunmaktadır. Birincisi, yapay zekânın bu süreçte bir sanatçı mı yoksa sanatçıya hizmet eden bir araç mı olduğu sorusudur. Diğer alt problemler ise yapay zekâ programlarının ayırt edici özelliklerinin neler olduğu; yapay zekâ kullanarak öne çıkan sanatçıların kimler olduğu ve bu sanatçıların üretim süreçlerini nasıl kurguladıklarıdır. Kuramsal çerçevede, yapay zekâ teknolojisinin gelişim süreci, öğrenme modelleri ve sanatla ilişkisi açıklanmış; sanat tarihinde yaşanan dönüşümler ve dijitalleşme süreci üzerinden güncel tartışmalara ulaşılmıştır. Frankfurt Okulu'nun kültür endüstrisi eleştirileri, Baudrillard'ın simülasyon kuramı gibi yaklaşımlar ile yapay zekâ estetiği, tüketim kültürü ve fast art gibi güncel kavramlar tartışmaya dâhil edilmiştir. Sanatın tanımlanmasının güçleştiği bu dönemde, yapay zekâ özgünlük ve yaratıcılık bağlamında incelenmiş; bu bağlamda sanatın yeni ifade imkânları ve sınırları sorgulanmıştır. İkinci bölümde ise Midjourney, DALL-E, Adobe Firefly gibi güncel yapay zekâ programları ve modelleri ile bunların ayrıştırıcı özellikleri ele alınmış bu programları sanatsal üretim süreçlerinde kullanan Refik Anadol, Sougwen Chung, Mario Klingemann gibi yapay zekâ ile üretim yapan sanatçıların kullandıkları yöntemler ve yaklaşımları analiz edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri benimsenmiş; literatür taraması, yapay zekâ programlarının karşılaştırmalı analizi ve uluslararası düzeyde öne çıkan sanatçıların üretim süreçleri betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, yapay zekânın yaratıcı sürecin önemli bir bileşeni haline geldiğini ortaya koymaktadır. Ancak yapay zekânın tam anlamıyla bağımsız bir sanatçı olarak kabul edilip edilemeyeceği konusu hâlâ tartışmalıdır.