Töreen Çurttan Irakka- Ana Yurttan Uzakta- transkripsiyon-aktarma-sözlük/dizin
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, AVRASYA ARAŞTIRMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE KARAKAYA
Danışman: GÖKÇE YÜKSELEN PELER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tuva Türkleri, Rusya Federasyonu'na özerk bir yapıyla bağlı olan ve Güney Sibirya'da yaşayan Türk topluluklarından biridir. Tuva halkı, kendi adlarıyla kurulmuş olan ve hâlâ varlığını devam ettiren Tuva Cumhuriyeti'nde büyük bir topluluk oluştururken Moğolistan ve Çin çevresinde ise küçük topluluklar halinde yaşamaktadırlar. Tuva toprakları, Rusların bölgeye gelmesinden önce farklı devlet ve milletlerin hükmü altında kalmıştır. Arkeolojik ve antropolojik çalışmalar, bu topraklarda İskit, Hun, Göktürk, Uygur, Moğol ve Çin hâkimiyetinin bulunduğunu göstermektedir. Tuva coğrafyasında İskit kurganlarının artan keşifleri bu toprakların derin tarihini aydınlatan bir ışık kaynağı niteliğindedir. Ayrıca Eski Türkçe'ye olan yakınlık ve benzerlikler oldukça fazla olup dikkat çekicidir. Kelime ve eklerin korunması ile ön plana çıkan Tuva Türkçesi'nin Türkiye'deki tanıtımı, bu alana olan dikkatlerin çekilmesi ve daha önce Türkiye Türkçesine aktarılmamış olan eserin alanyazına kazandırılması hedeflenmiştir. Tez, "Tuva Türkleri ve Tuva Türkçesi", "Ana Yurttan Uzakta (Transkripsiyon ve Aktarma)" ve "Sözlük/Dizin" bölümlerinden oluşmaktadır. İlk bölüm olan Tuva Türkleri ve Tuva Türkçesi adlı bölümde Tuva Türkleri'ne dair mümkün mertebe her şey verilmeye çalışılmıştır. Tuva Türklerinin dil, din, kültür, tarih, kullanılan alfabeler, yazılı ve sözlü edebiyatlarının yanında Tuva Cumhuriyeti'ne dair ekonomi, coğrafya, nüfus, eğitim, yer altı ve yer üstü kaynaklarının bilgisi verilmiştir. İkinci bölüm olan Ana Yurttan Uzakta bölümünde Tuva Türkçesi'nde yazılmış olan metnin transkripsiyonu ve Türkiye Türkçesi'ne aktarımı verilmiştir. Sözlük/Dizin başlıklı üçüncü bölümde ise umumi sözcükler ve özel adlar ayrı sınıflandırmayla verilip kelimelerin anlam ve mahiyetleri sunulmuştur. Bu çalışmada Tuva Türklerinin kültürel mirasına akademik bir bakış açısı ile odaklanarak yeni çalışmalara ilham olma gayesi de bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tuva Türkleri, Tuva Cumhuriyeti, Tuva Türkçesi