II. Meşrutiyet Sonrası Düşünce ve Edebiyat Hareketleri İçerisinde Türk Derneği Dergisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Duran Can Gazioğlu
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hülya ARGUNŞAH
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı İmparatorluğu'nda uzun yıllar boyunca uygulanan sansür sistemi, Meşrutiyet'in yeniden ilan edilmesinden kısa bir süre sonra kaldırılmış, Osmanlı vatandaşının her türden kültürel girişimi yasal hale getirilmiştir. Bu gelişmelerin bir sonucu olarak yayıncılık faaliyetlerinin çeşitliliğinde, sivil toplum kuruluşlarının sayısında büyük bir artış gözlemlenmiş ve zengin bir tartışma iklimi oluşmuştur. Bu tartışmaların önemli aktörlerinden biri de amacını Türkoloji faaliyetlerinde bulunmak olarak belirleyen Türk Derneği ve derneğin en önemli girişimi olan Türk Derneği dergisidir. Türk Derneği, Türkçülük düşüncesinin teşkilatlanma sürecine geçmesini sağlayan öncü bir dernek, Türk Derneği dergisi ise Türkçülük düşüncesinin Türkoloji çalışmalarıyla desteklenmesi arayışlarını gerçekleştiren ilk dergilerdendir. Türk Derneği'nin kuruluş gerekçelerinden yazı dili ile konuşma dilini birleştirme çabası, derginin şekillenmesinde belirleyici olmuştur. Bu amacın daha görünür hâle gelebilmesi için Türkoloji makalelerinde yansıtılan düşünceler, edebî örneklerle somutlaştırılmıştır. Bu yönüyle Türk Derneği dergisi, devrinin yeni bir edebiyat ve dil anlayışı ihtiyacına Yeni Lisan hareketini çağrıştıran içeriğiyle cevap veren, edebiyat ve dilde millî değerleri yeni bir yaklaşımla sanatın merkezine yerleştirmenin yollarını arayan ve dilde sadeleşmenin nitelik ve sınırlarını belirlemeye gayret eden bir dergidir. Türk Derneği'nin her ne kadar kısa bir ömrü olsa da dergi etrafında geliştirilmeye çalışılan Türkoloji merkezli Türkçülük fikirleri ve Türkçenin sadeleştirilmesi çabaları, kendilerinden sonra kurulacak birçok dernek ve dergiye tecrübe ve birikimin aktarılmasını sağlamıştır. Bunun yanında, Türk edebiyatı tarihinin önemli edebî tartışmalarından olan tasfiyecilik tartışmasında Türk Derneği ve Türk Derneği dergisi, önemli bir konumdadır. Anahtar Kelimeler: Türk Derneği, Türk Derneği dergisi, II. Meşrutiyet, Düşünce Hareketleri, dilde sadeleşme, tasfiyecilik.