Kur’an Kurslarında Kur’an-ı Kerim Derslerinde İzlenen Öğretim Yöntemleri (Kayseri Örneği)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, --, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Vijdan Demirezen
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehmet KORKMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:DİB' in yaygın din eğitimi faaliyetlerini yürüttüğü kurumlarından Kur'an kursları temelde Kur'an-ı Kerim öğretimine dayanan bir hizmet sunmaktadır. Kur'an kursu öğreticileri tarafından gerçekleştirilen öğretim faaliyetlerinin niteliği, eğitim öğretimde belirlenen hedeflere ulaşmada belirleyici unsurdur. Bu çalışmada, Kur'an kurslarında Kur'an-ı Kerim derslerinde öğreticilerin izledikleri yöntemler araştırılmıştır. Çalışma Kayseri iline bağlı Kocasinan, Talas, Melikgazi ilçelerindeki Kur'an kurslarında görev yapmakta olan 126 Kur'an kursu öğreticisinin anket çalışmasına verdikleri yanıtlar neticesinde oluşturulmuştur. Toplanan veriler SPSS istatistik programı ile analiz edilmiş, anketteki açık uçlu sorulardan elde edilen veriler ise betimsel analiz yoluyla nicel verilerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Böylece öğreticilerin Kur'an öğretiminde izlediklerini belirttikleri yöntemler, söz konusu yöntemlerin bilimselliği, alanda ortaya konulan çalışmalara uygunluğu, öğreticilerin yöntemle ilgili yaptıkları hazırlıklar, yöntemleri seçerken hangi ilkeleri dikkate aldıkları, kullandıkları yöntemlerin etkililiğini nasıl değerlendirdikleri, öğrenme alanlarına göre yöntem çeşitliliğine gidip gitmedikleri, bunların bağımsız değişkenlerle ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma üç bölümden oluşmuştur. Araştırmanın birinci bölümünü oluşturan giriş bölümünde araştırmanın konusu, önemi, amacı, evren ve örneklemi üzerinde durulmuş, araştırma da kullanılan yöntem hakkında bilgi verilmiştir. "Bulgular ve Yorumlar" başlığını taşıyan ikinci bölümde uygulanan anket çalışmasından elde edilen bulgulara ve değerlendirmelere yer verilmiştir. Sonuç ve öneriler bölümünde ise araştırmanın genelinden elde edilen sonuçlara ve önerilere yer verilmiştir. Araştırmaya katılan öğreticilerin elif-ba öğretiminde en çok "talim ve tekrar yaptırmayı", yüzüne okumada "koro çalışması ve talimi", tecvid öğretiminde "anlatım ve Kur'an'dan tecvidi buldurup uygulatmayı", meal öğretiminde "meal okuma ve anlatımı" kullandıklarını ifade ettiği görülmüştür. Öğreticilerin diğer cevapları da dikkate alınarak, Kur'an kursu öğreticilerinin kısmen de olsa öğrenme alanlarına göre yöntem çeşitliliğine gittikleri saptanmıştır. Öğreticilerin kullanacakları yöntemleri belirlerken en fazla "öğrenci özelliklerini" dikkate aldıklarını belirtirken diğer yöntem belirleme kriterlerine yeterince değinilmediği görülmüştür. Öğreticilerin büyük çoğunluğu ders öncesi hazırlık yaptığını belirtirken, bu hazırlığı daha çok dersin içeriğini belirlemek üzerine yaptıkları tespit edilmiştir. Öğretim yöntemleriyle en çok yazı tahtası, bilgisayar ve gelişim takip çizelgesi gibi araç-gereçler kullanılırken, diğer pano, çalışma kağıdı, kavram haritası gibi materyalleri daha düşük oranlarda kullandıklarını ifade etmişlerdir. Kur'an kursu öğreticilerinin büyük çoğunluğu kullandıkları öğretim yöntemlerinin öğrencilerinin öğrenmesini kolaylaştırdığını düşünürken, bu yöntemlerin etkililiğini en çok "öğrencilerin okuması esnasında aldığı geri bildirimler, yazılı ve sözlü yoklama yaparak, öğrencilerinin kavrama hızı ve memnuniyetine" göre değerlendirdiklerini belirtmişlerdir. Çalışmada Kur'an-ı Kerim öğretim programını en fazla İHL mezunlarının incelediği, en düşük oranda yüksek lisans mezunlarının incelediği, 20 yıl ve daha fazla kıdeme sahip öğreticilerin yarısının derse hazırlık yapmadıklarını belirttiği, hazırlık yapma kapsamında pedagojik formasyon ve hizmet içi eğitim alanların almayanlara oranla anlamlı farklılaşma ortaya koymadıkları görülmüştür. Öğreticilerden ücretli statüde olanların kadrolulara göre, ön lisans ve ilahiyat fakültesi mezunlarının diğer mezunlara göre, pedagojik formasyon eğitimi olmayanların olanlara göre daha yüksek oranda, Kur'an öğretiminde kullandıkları öğretim yöntemlerinin etkili olduğunu düşündükleri görülmüştür. Buna göre, Kur'an Kursu öğreticilerinin öğretim yöntemlerini tanıma, seçme ve kullanma, eğitim teknolojisinden faydalanma, ders öncesi hazırlık yapma, kullandıkları yöntemlerin etkililiğini değerlendirme konularında da oldukça önemli eksikliklerinin olduğu söylenebilir. Araştırmaya katılan öğreticilerin büyük çoğunluğu pedagojik formasyon bilgisine yeterli düzeyde sahip değildir. Verdikleri cevaplardan hareketle, Kur'an öğretiminde kullandıklarını ifade ettikleri yöntem isimlerinin büyük çoğunluğu literatürde öğretim yöntemi kabul edilen uygulamalarla örtüşmemektedir. Bazı öğreticilerin Kur'an öğretiminde takip ettikleri işlem adımlarının bilimsellikten uzak, sistematize ve disipline edilmemiş deneme yanılmayla buldukları uygulama adımları olduğu görülmüştür. Öğreticilerin yarıdan fazlası ise, Kur'an öğretiminde yeni öğretim yöntemlerine ihtiyaç olduğunu ifade etmiştir. Araştırmaya katılan Kur'an Kursu öğreticilerinin sorulara verdikleri cevaplardan, Kur'an öğretiminde hazırlıktan uygulama aşamasına, dersin sonunda ölçme ve değerlendirmeye kadar genel itibariyle eksikliklerinin olduğu anlaşılmaktadır. Bu eksikliklerin giderilmesi için DİB'in yapması gerekenler olduğu gibi, öğreticilerin de eğitim-öğretim yeterliliklerini yükseltmek için bireysel gayretleri gerekmektedir. Anahtar Kelimeler:Kur'an Kursu öğreticisi, Öğretim Yöntemleri, Kur'an-ı Kerim Öğretim Yöntemleri, Pedagojik formasyon.