Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, VETERİNERLİK PARAZİTOLOJİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE AYGÜN
Danışman: Önder Düzlü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Türkiye'yi de içine alan Palearktik bölgede geçmişten günümüze Plasmodium vivax sıtmasının en etkin vektörlerinden olan Anopheles sacharovi'de insektler ile biyoteknolojik mücadele kapsamında çeşitli zararlı ve/veya hastalık nakleden insektler için aşı adayı veya hedef ilaç bölgelerinden birisi olarak nitelenen sterol taşıyıcı protein-2 (SCP-2) geninin ilk kez moleküler karakterizasyonunu yapmak ve bu proteini kodlayan genin An. sacharovi gelişim dönemleri ve dişi nesillerin tükürük bezi, orta bağırsak ve yağ dokusu gibi farklı dokularında ekspresyon düzeylerinin karşılaştırılmalı olarak ortaya çıkarmak ve dolayısıyla ilgili alanda literatüre özgün veriler sağlamak amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında Sultan Sazlığı yöresindeki endemik odaklardan toplanan ergin dişi An. sacharovi ve bunlardan insektaryumda elde edilen gelişim dönemleri proje materyalini oluşturmuştur. Morfolojik ve moleküler tür identifikasyonu yapılan An. sacharovi nesilleri ve ergin dişi dokularından total RNA ekstraksiyonunu takiben cDNA izolasyonu gerçekleştirilmiştir. Elde edilen cDNA kalıplarında SCP-2 geninin 216 bp fragmenti optimize edilmiş primerlerle amplifiye edilmiş ve elde edilen amplikonlar sekanslanmıştır. Elde edilen sekansların in-silico analizlerle işlenerek genetik karakterizasyonları sağlanmıştır. Sekans analizine alınan toplam 14 izolata ait SCP-2 nükleotid sekanslarının 12'sinin %100 identik olduğu birbirine homolog olan diğer iki izolata ait SCP-2 sekanslarının ise 183. bazda tek nükleotid değişimi gösterdiği belirlenmiştir. Anopheles sacharovi SCP-2 gen bölgesinin 216 bp fragmentinin 72 amino asit zincirini kodladığı tespit edilmiştir. Filogenetik analiz sonucu SCP-2 gen sekanslarının izolatları sivrisinek türü ve soyu bazında monofiletik olarak kümelendirdiği, An. sacharovi izolatlarının Anopheles kümesi içerisinde An. stephensi ve An. funestus'la birlikte alt küme oluşturduğunu ortaya koymuştur. qPCR'da ekspresyon analizleri sonucunda SCP-2'nin en yüksek ergin erkeklerde ifade olduğu bunu sırasıyla ergin dişi, L4, L3, L2, L1 ve pupa dönemlerinin izlediği belirlenmiştir. Ergin dişi dokularında ise SCP-2'nin en yüksek fatbody'de ifade olduğu bunu sırasıyla midgut ve tükrük bezinin izlediği belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma vektör potansiyeli ve önemi yüksek olan An. sacharovi için aşı adayı veya hedef ilaç bölgelerinden önemli birisi olan SCP-2 ilk kez karakterizeedilmiş, ve ilgili sivrisineğin gelişim evreleri ve dokularındaki ekspresyonel farklılıklar ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Anopheles sacharovi; Ekspresyon Analizleri; Sterol Taşıyıcı Protein-2; Moleküler Karakterizasyon;